Chuẩn bị rằm tháng Bảy cho gia đình bận rộn: lịch một tuần, danh sách mua và cách chia việc
Trả lời ngắn: gia đình bận rộn nên chia việc chuẩn bị rằm tháng Bảy ra khoảng một tuần: đầu tuần chốt ngày cúng và danh sách đồ, giữa tuần mua đồ khô, trước một ngày dọn bàn thờ và mua đồ tươi, ngày cúng chỉ còn nấu và bày. Mỗi người nhận một phần việc cụ thể. Tự đặt một khoản chi trước và giữ đúng, tránh mua theo cảm xúc ngoài chợ.
Rằm tháng Bảy rơi vào ngày thường thì nhiều nhà rất vất vả: tan làm mới chạy đi chợ, tối khuya mới nấu xong, sáng hôm sau đi làm mệt. Không cần phải vậy. Một kế hoạch đơn giản, viết ra giấy hoặc ghi chú điện thoại, sẽ giúp ngày rằm nhẹ nhàng hơn nhiều.
Bước đầu: chốt ngày và quy mô
Khoảng một tuần trước rằm, cả nhà nên bàn ngắn mấy câu:
- Cúng vào ngày nào: đúng rằm, ngày mười bốn, hay cuối tuần gần nhất.
- Làm những lễ gì: gia tiên, cô hồn, có đi chùa không.
- Mâm gia tiên chay hay mặn, cỡ gọn hay đầy đủ.
- Ai nấu, ai đi chợ, ai dọn bàn thờ, ai lo mâm cô hồn.
Chốt được bốn điều này là đã xong một nửa việc. Phần lớn sự rối ngày rằm đến từ chỗ không ai biết ai làm gì.
Lịch bảy ngày mẫu
| Thời điểm | Việc |
|---|---|
| Bảy ngày trước | Chốt ngày, quy mô, chia việc; viết danh sách đồ cần mua |
| Năm ngày trước | Mua đồ khô: gạo, muối, hương, nến, bánh kẹo, nước đóng chai, giấy tiền nếu dùng |
| Ba ngày trước | Kiểm đồ thờ: bát hương, đèn, lọ hoa, mâm; giặt khăn trải bàn |
| Một ngày trước | Lau bàn thờ; mua hoa, trái cây, mía, khoai, đồ tươi; sơ chế món |
| Ngày cúng, sáng | Cắm hoa, bày trái cây; nấu cháo, xôi |
| Ngày cúng, trưa và chiều | Cúng gia tiên; chiều bày mâm cô hồn; dọn dẹp |
Danh sách mua: tách hai mâm
Mâm gia tiên (cỡ gọn):
- Hoa tươi một bó, trái cây một đĩa.
- Nguyên liệu bốn đến sáu món tuỳ thực đơn.
- Rượu hoặc trà, nước sạch.
Mâm cô hồn (cỡ gọn):
- Gạo nấu cháo loãng, một ít gạo sống và muối hạt.
- Bỏng ngô hoặc bỏng gạo, vài củ khoai lang, một hai cây mía chặt khúc.
- Bánh kẹo gói nhỏ, vài chai nước, túi nhỏ để chia quà.
- Hương, một đôi nến, thùng kim loại nếu hoá giấy tiền.
Mua đồ khô sớm để tránh lúc cận rằm giá chợ thường nhích lên và hàng đông.
Chia việc cho từng người
- Người lớn tuổi nhất: khấn, giữ nếp nhà, chỉ dẫn cách bày.
- Người nấu: lo mâm gia tiên và nồi cháo cô hồn.
- Người đi chợ: mua theo danh sách, không mua thêm ngoài danh sách.
- Người trẻ: lau bàn thờ, chia bánh kẹo vào túi, bày mâm cô hồn, trông lửa.
- Trẻ nhỏ: xếp trái cây, phát quà cho bạn sau lễ dưới sự trông của người lớn.
Cho trẻ tham gia những việc nhỏ là cách tốt nhất để con hiểu lễ, thay vì chỉ nghe kể chuyện ma tháng Bảy.
Tự lập ngân sách và giữ đúng
Giá đồ cúng khác nhau theo vùng và theo năm, nên bài này không đưa con số cụ thể. Cách làm là: nhìn lại chi phí năm trước nếu có ghi, đặt một mức trần cho cả dịp, chia cho từng mâm, rồi mua theo danh sách. Phần lớn chi phí vượt dự tính đến từ hoa trái mua lúc cao điểm và vàng mã mua theo lời mời chào.
Cắt bớt vàng mã là cách dễ nhất để nhẹ ngân sách mà không ảnh hưởng ý nghĩa lễ. Phần tiết kiệm có thể góp vào một việc thiện nhỏ.
Mẹo tránh dồn việc ngày rằm
- Nấu cháo loãng cho mâm cô hồn ngay buổi chiều, không cần nấu từ sáng.
- Luộc khoai, chặt mía từ tối hôm trước, để tủ lạnh hoặc chỗ thoáng.
- Dùng xôi, bánh mua sẵn cho mâm gia tiên nếu không kịp nấu.
- Chuẩn bị sẵn một hộp "đồ cúng" gồm hương, nến, bật lửa, khăn lau, túi rác; năm sau lấy ra dùng ngay.
Khi có thành viên ở xa
Con cháu đi làm, đi học xa không về kịp vẫn có thể góp phần: chuyển một phần chi phí, đặt hoa giao tận nhà, gọi video vào giờ thắp hương. Ở chỗ trọ, có thể thắp một nén hương trước ảnh người thân đặt trên kệ sạch, hoặc đi chùa gần đó. Lòng nhớ không cần đúng chỗ. Người ở nhà cũng nên nhắn trước cho người ở xa giờ cúng cụ thể, để cả nhà cùng hướng về một lúc dù mỗi người một nơi.
Sau lễ: dọn dẹp và ghi lại cho năm sau
Lễ xong là lúc dễ lơ là nhất. Vài việc nên làm ngay trong buổi tối:
- Kiểm tra mọi chân hương, nến, thùng hoá vàng đã tắt hẳn, tro đã nguội, rồi mới đổ.
- Gom rác quanh chỗ bày mâm cô hồn, quét sạch gạo muối rơi vãi trên lối đi chung.
- Cất đồ ăn còn lại vào tủ lạnh, chia phần cho hàng xóm nếu nhiều.
- Rửa, phơi khô bát đĩa thờ, cất vào hộp đồ cúng.
- Ghi nhanh vào điện thoại: năm nay mua gì thừa, gì thiếu, tốn khoảng bao nhiêu, ai làm việc gì.
Mấy dòng ghi chú ấy sẽ là kế hoạch có sẵn cho năm sau, chỉ cần mở ra sửa vài chỗ.
Để hộp đồ cúng dùng nhiều năm, đáng sắm một đôi chân nến hoặc đèn thờ bền, có chụp che gió; tham khảo chân nến tại Vật Phẩm Phong Thuỷ nếu nhà chưa có, còn có rồi thì chỉ cần lau sạch.