Mâm cúng cô hồn gồm những gì: danh sách ba cỡ từ tối giản đến đầy đủ và những thứ không cần mua
Trả lời ngắn: mâm cúng cô hồn có cái lõi gồm cháo trắng loãng, gạo và muối, đồ ăn vụn dễ chia như bỏng ngô, khoai lang, mía, bánh kẹo, thêm nước sạch, hương và nến. Mâm tối giản chỉ cần chừng ấy; mâm đầy đủ thêm trái cây, chè, xôi, có nhà thêm đồ mặn. Những thứ như vàng mã số lượng lớn, quần áo giấy, mâm trọn gói đắt tiền đều không cần thiết.
Mỗi năm tới tháng Bảy, các danh sách "mâm cúng cô hồn chuẩn" lan khắp mạng, có danh sách dài tới hai mươi món. Đọc kỹ sẽ thấy phần lớn là thêm thắt, không phải cái lõi. Bài này tách cái lõi ra và chia mâm thành ba cỡ để mỗi nhà chọn theo điều kiện.
Cái lõi: những món gần như nơi nào cũng có
- Cháo trắng loãng: món đặc trưng nhất của lễ thí thực.
- Gạo sống và muối hạt: đặt hai đĩa, sau lễ rải ra.
- Đồ ăn vụn: bỏng ngô hoặc bỏng gạo, khoai lang luộc, mía khúc, bánh kẹo nhỏ.
- Nước sạch: vài ly hoặc chai nhỏ.
- Hương, nến: vài nén hương, một đôi nến hoặc một ngọn trong chụp.
Ý nghĩa và cách sơ chế từng món được bàn ở các bài riêng trong chủ đề này. Ở đây chỉ cần nhớ: các món lõi đều rẻ, dễ kiếm, dễ chia. Mâm cô hồn sinh ra để chia cho nhiều người đói, không phải để trưng bày.
Cỡ tối giản: cho căn hộ, ban công, tiệm nhỏ
| Món | Lượng gợi ý |
|---|---|
| Cháo trắng loãng | Ba chén nhỏ hoặc ba cốc giấy |
| Gạo, muối | Mỗi thứ một chén nhỏ |
| Bỏng ngô hoặc bánh kẹo | Một đĩa nhỏ |
| Nước | Ba ly hoặc ba chai nhỏ |
| Hương, nến | Ba nén, một ngọn |
Mâm này vừa một khay chữ nhật, bày trong năm phút, dọn trong năm phút. Đủ ý nghĩa cho một lễ thí thực.
Cỡ vừa: cho nhà có sân, hiên
Thêm vào cỡ tối giản:
- Năm tới bảy củ khoai lang luộc, một hai cây mía chặt khúc.
- Một đĩa trái cây gồm loại dễ chia như chuối, quýt, nhãn.
- Một gói bỏng ngô lớn, vài gói bánh nhỏ để chia trẻ con.
- Thêm vài chén cháo, tổng chừng năm tới bảy chén.
Cỡ này đặt trên một bàn thấp hoặc chiếu trải, là cỡ phổ biến nhất ở nhà phố, nhà vườn.
Cỡ đầy đủ: cho tiệm buôn, lễ chung của xóm
Thêm vào cỡ vừa:
- Xôi, chè, bánh ít, bánh in hoặc bánh địa phương.
- Nhiều trái cây hơn, có thể có dưa hấu cắt sẵn trong hộp.
- Bánh kẹo, nước đóng gói đủ để phát cho trẻ con và người qua đường.
- Có nhà thêm đồ mặn như heo quay, gà luộc theo nếp riêng.
Cỡ đầy đủ chỉ nên làm khi có người chia đồ sau lễ. Mâm lớn mà không ai chia thì phần lớn thành đồ bỏ.
Những thứ hay bị mời mua mà không cần
- Vàng mã số lượng lớn: tiền vàng, quần áo giấy, đồ giấy cầu kỳ. Lễ thí thực gốc không có những thứ này. Muốn giữ nếp thì chỉ một ít.
- Mâm trọn gói đắt tiền: nhiều mâm đóng sẵn có giá cao hơn tự mua nhiều lần, đôi khi kèm đồ không dùng tới.
- Đồ "trấn yểm" bán kèm: bùa, vật phẩm "chống cô hồn theo". Không có căn cứ, và trái với tinh thần thương xót của lễ.
- Đồ nhựa dùng một lần quá nhiều: cốc, đĩa nhựa dùng một lần tạo nhiều rác; chén sứ tái dùng được thì tốt hơn.
Mua gọn: một lần đi chợ
Gạo, muối, hương, nến, bánh kẹo đóng gói, nước có thể mua sớm vài ngày. Khoai, mía, trái cây, bỏng ngô mua trước một ngày. Cháo nấu ngay buổi chiều cúng. Một tờ danh sách ghi sẵn giúp không mua thừa. Nhiều nhà giữ lại danh sách năm trước, năm sau chỉ chỉnh vài dòng.
Chay hay mặn, nói ngắn
Lễ thí thực trong nhà Phật vốn là đồ chay đơn giản. Nhiều gia đình giữ mâm cô hồn chay hoàn toàn. Một số nhà, nhất là tiệm buôn, thêm đồ mặn theo nếp riêng. Cả hai đều có, không cách nào là bắt buộc. Bài riêng trong chủ đề này so sánh kỹ hơn, kèm chuyện mua sẵn hay tự làm.
Chuẩn bị đồ dùng ngoài đồ cúng
- Bàn thấp, chiếu hoặc khay có gờ.
- Bát gạo hoặc lư hương nhỏ để cắm hương.
- Chụp nến hoặc ly thuỷ tinh dày.
- Thùng kim loại nếu có hoá ít giấy tiền, xô nước nhỏ để bên cạnh.
- Túi nhỏ để chia quà, túi rác, chổi.
Hoa và quần áo giấy: có cần không
Mâm gia tiên thường có hoa, còn mâm cô hồn thì tuỳ nhà. Một bó hoa nhỏ như cúc, vạn thọ đặt ở góc mâm làm mâm tươi hơn, nhưng không bắt buộc, và hoa không chia được cho ai sau lễ. Quần áo giấy, loại in hình áo quần nhiều màu, xuất hiện ở một số mâm với ý "cho vong có áo mặc". Đây là nếp của một số vùng, không thuộc nghi thức thí thực gốc. Nhà nào muốn giữ nếp thì một ít là đủ, hoá trong thùng kim loại có người trông. Nhà nào muốn thật sự "cho áo" thì có thể gom quần áo cũ còn tốt gửi tới các điểm quyên góp; người nhận là người sống, và tấm áo ấy được mặc thật.
Những thứ này dùng nhiều năm. Nhà nào chưa có lư hương nhỏ dùng riêng cho lễ ngoài trời có thể tham khảo lư hương tại Vật Phẩm Phong Thuỷ, chọn loại đế rộng, nặng, khó đổ khi có gió.