Chọn mua đồ cúng cô hồn: đọc nhãn bánh kẹo, kiểm hương nến, nhận mâm trọn gói và nhận ra chiêu bán kèm

Trả lời ngắn: chọn đồ cúng cô hồn nên dùng đúng tiêu chuẩn mình dùng khi mua đồ ăn cho con, vì phần lớn bánh trái sau lễ sẽ vào miệng người sống, thường là trẻ con. Bánh kẹo phải có nhãn rõ ràng và còn hạn, hương nến chọn loại ít khói, rõ nguồn, mâm trọn gói phải mở ra kiểm từng món. Cảnh giác với những lời chào như "mâm VIP", "combo giải hạn", "mua ngay kẻo hết", vì đó là cách bán hàng, không phải phần của lễ.

Tháng Bảy âm lịch là mùa bán chạy của bánh kẹo rẻ tiền, bỏng ngô đóng túi, hương nến và mâm cúng làm sẵn. Hàng nhiều, khách vội, nên hàng kém chất lượng dễ lọt. Bài này là một cẩm nang mua sắm: nhìn gì trên nhãn, kiểm gì bằng tay và mũi, hỏi gì người bán, và nhận ra những chiêu bán kèm.

Vì sao phải kỹ với đồ cúng cô hồn

Đồ cúng gia tiên thường được cả nhà ăn ngay trong bữa. Đồ cúng cô hồn thì khác: nó được bày ngoài trời, chịu nắng, bụi, có khi cả buổi chiều, rồi chia cho trẻ con trong xóm, người qua đường. Người nhận không biết đồ mua ở đâu, hạn đến bao giờ. Người mua là người duy nhất kiểm được. Mua kỹ là một phần của lòng thương, cũng như bài gạo muối, bỏng ngô, khoai, mía đã nói về ý nghĩa từng món.

Đọc nhãn bánh kẹo: năm điều cần thấy

Hàng thực phẩm đóng gói bán ở Việt Nam phải có nhãn theo quy định về nhãn hàng hoá. Khi cầm một gói bánh, kẹo, bỏng, kiểm năm điều:

1. Tên sản phẩm và tên, địa chỉ đơn vị sản xuất hoặc nhập khẩu. Gói không có thông tin này là hàng không rõ nguồn.
2. Ngày sản xuất và hạn sử dụng. Chọn gói còn hạn ít nhất vài tuần, để còn chia và người nhận còn ăn được.
3. Thành phần. Xem có đậu phộng, sữa, trứng, gluten nếu xóm có trẻ bị dị ứng.
4. Nhãn tiếng Việt với hàng nhập. Hàng nhập khẩu bán ra phải có nhãn phụ tiếng Việt.
5. Bao bì nguyên vẹn. Không phồng, không rách, không ẩm, không có bột lạ bám ngoài.

Bánh kẹo bán xá theo ký, đựng trong bao to không nhãn, rất phổ biến mùa cúng vì rẻ. Không phải bao nào cũng kém, nhưng mình không kiểm được nguồn và hạn. Nếu mua, mua ở chỗ quen, hỏi rõ nguồn hàng, và mua lượng vừa đủ.

Món nào an toàn cho trẻ nhỏ

Bỏng ngô, bỏng gạo

Bỏng là món rất hay bị làm ẩu vì bán theo túi lớn giá rẻ. Kiểm bằng mắt và mũi: bỏng tốt có màu đều, giòn, không mùi dầu cũ. Bỏng có mùi khét, mùi dầu hôi, hoặc mềm ỉu ngay khi mới mua là bỏng cũ. Bỏng gạo nên còn giòn, không có đốm mốc. Nếu mua bỏng ngô đóng gói của đơn vị có nhãn rõ, áp dụng năm điều ở trên.

Trái cây, khoai, mía

• Trái cây: chọn quả chín tới, vỏ lành, không dập. Mùa cúng hay có trái cây bóng bẩy bất thường; rửa kỹ trước khi bày, và người nhận nên rửa hoặc gọt trước khi ăn.
• Khoai lang: tránh củ có đốm đen, chỗ mềm nhũn, mọc mầm nhiều. Luộc sáng hôm cúng.
• Mía: mua cây thẳng, ruột trắng, không đỏ ruột, không có mùi chua. Nhờ người bán róc vỏ, chặt khúc ngay hôm cúng.

Gạo, muối, nước và đồ đựng

Những món tưởng không cần chọn cũng có chỗ đáng để ý.

• Gạo: dùng gạo nhà đang ăn là tốt nhất. Gạo rẻ bán riêng "để cúng" có khi là gạo cũ, có mọt; sau lễ rải cho chim gà ăn cũng không nên dùng gạo mốc.
• Muối: muối hột hay muối tinh đều được. Không cần mua loại muối đóng gói đặc biệt có chữ "cúng" in trên bao.
• Nước đóng chai: xem nắp còn niêm, chai không méo, nước trong. Chai để ngoài nắng cả buổi chiều nên cho người nhận uống trong ngày.
• Chén, cốc đựng cháo: cốc giấy, cốc nhựa mỏng gặp cháo nóng dễ mềm, dễ đổ. Chén sứ nhỏ dùng lại được, an toàn hơn và không thành rác.
• Túi đựng quà chia: túi giấy hoặc túi vải dùng lại được; tránh túi nhựa mỏng nhỏ mà trẻ có thể trùm lên đầu.

Hương: nhận diện loại nhiều khói, mùi hắc

Hương là thứ đốt ngay cạnh người khấn, khói bay vào nhà. Vài điều dễ kiểm:

• Mùi: hương có mùi hắc, gắt, ngửi lâu chóng mặt, thường là loại tẩm hương liệu nặng. Hương có mùi gỗ, mùi thảo mộc dịu thì dễ chịu hơn.
• Khói: thắp thử một nén ở nơi thoáng. Khói đen, đặc, cay mắt là dấu hiệu nên đổi loại.
• Tàn: loại tàn rơi vụn liên tục dễ gây bẩn và có nguy cơ rơi tàn đỏ xuống đồ dễ cháy.
• Chân hương: chân tre nhuộm màu đậm, ra màu dính tay là dấu hiệu nhuộm kém.
• Bao bì: chọn loại có thông tin đơn vị sản xuất.

Không có loại hương nào "không khói hoàn toàn". Dù chọn loại nào, vẫn nên thắp ít, thắp nơi thoáng. Bài thắp mấy nén hương, cắm thế nào có phần riêng về an toàn lửa khói.

Nến và đèn

Nến kém thường có khói đen ở bấc, cháy lách tách, sáp có mùi lạ. Nếu thấy vậy, đổi loại.

Mâm trọn gói: tiện, nhưng mở ra kiểm

Mâm cúng làm sẵn giao tận nhà ngày càng phổ biến. Với nhà bận, đây là lựa chọn hợp lý. Bài mâm chay hay mặn, mua sẵn hay tự làm đã so sánh hai cách. Ở đây là những điều cần kiểm khi nhận mâm:

1. Hỏi trước danh sách món và lượng từng món. Mâm có nhiều món mình không cần thì đề nghị bỏ bớt.
2. Khi nhận, mở từng gói đồ khô, xem nhãn và hạn như với hàng mua lẻ.
3. Kiểm đồ tươi: trái cây có dập, khoai có hỏng, xôi chè có chua không.
4. Kiểm hương nến kèm theo theo các tiêu chí ở trên.
5. Chụp ảnh lại khi nhận, phòng khi cần đổi trả.

Mâm trọn gói đi kèm sẵn rất nhiều vàng mã là chuyện hay gặp. Có thể đề nghị bỏ bớt; nhiều chùa khuyên không đốt vàng mã.

Những chiêu bán kèm cần nhận ra

Bài cảnh giác chiêu bán đồ giải hạn phân tích kỹ hơn các lời doạ quanh tháng Bảy.

Sáu bước mua sắm gọn

1. Viết danh sách món và số lượng trước khi ra khỏi nhà.
2. Mua đồ khô ở nơi có hàng rõ nhãn, kiểm năm điều trên bao bì.
3. Mua hương nến loại đã thử, hoặc thử một nén trước khi mua nhiều.
4. Mua đồ tươi muộn nhất có thể, chọn bằng mắt và tay.
5. Nếu đặt mâm trọn gói, hỏi trước danh sách và kiểm khi nhận.
6. Giữ hoá đơn hoặc ảnh chụp để đổi trả khi cần.

Ví dụ: một buổi đi chợ có danh sách

Anh Bình định mua đồ cúng cô hồn cho tiệm sửa xe. Ở sạp đầu chợ, người bán chỉ vào một bao bánh xá rất rẻ, không nhãn, và mời thêm "bộ giải hạn tháng cô hồn". Anh cầm danh sách, chỉ mua những thứ đã ghi: hai túi bánh quy có nhãn còn hạn vài tháng, một gói kẹo mềm thay cho kẹo cứng vì xóm có mấy đứa nhỏ, một hộp nến trong cốc thuỷ tinh. Hương thì anh mua đúng loại đã dùng năm trước, ít khói. Anh từ chối bộ giải hạn. Tổng tiền thấp hơn năm trước, và chiều hôm ấy không ai phải lo đứa nhỏ nào hóc kẹo.

Những sai lầm thường gặp

• Mua bánh kẹo rẻ nhất mà không xem nhãn, vì nghĩ "đồ cúng thôi mà".
• Mua hương nến số lượng lớn khi chưa thử.
• Nhận mâm trọn gói mà không mở ra kiểm.
• Mua thêm đồ vì lời doạ của người bán.
• Để đồ cúng còn hạn ngắn rồi cất cho kỳ sau.

Khi nào nên hỏi người có chuyên môn

• Có người ăn đồ cúng rồi đau bụng, nôn, nổi mẩn: đưa đến cơ sở y tế ngay, giữ lại gói đồ đã ăn.
• Nghi hàng giả, hàng không rõ nguồn, mâm trọn gói giao sai: phản ánh với cơ quan bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng hoặc quản lý thị trường ở địa phương.
• Người trong nhà hay khó thở khi có khói hương: hỏi bác sĩ, và cân nhắc đổi sang đèn điện.

Đồ dùng bền thay cho đồ dùng một lần

Ngoài đồ ăn, mâm cúng còn có đồ dùng: khay, chén, đĩa, lư hương. Những thứ này mua tốt một lần dùng nhiều năm, đỡ phải mua đồ nhựa mỗi kỳ. Ai muốn chọn hương trầm rõ nguồn cho những dịp lễ trong năm có thể xem ở mục nhang trầm của Vật Phẩm Phong Thuỷ; dù loại nào cũng nên thắp ít và nơi thoáng.

Câu hỏi thường gặp