Cúng cô hồn thắp mấy nén hương, cắm thế nào, dùng nến hay đèn: số lẻ, chỗ cắm và an toàn lửa khói
Trả lời ngắn: không có quy định cứng nào về số nén hương khi cúng cô hồn. Một, ba hoặc năm nén đều phổ biến, phần đông dùng số lẻ theo quan niệm dân gian; mâm nhỏ ba nén là vừa. Hương cắm vào một bát gạo hoặc lư hương riêng đặt ngoài trời, không cắm vào bát hương thờ gia tiên. Nến nên đặt trong chụp hoặc ly thuỷ tinh, hoặc thay bằng đèn điện; luôn có người trông tới khi hương tàn.
"Thắp mấy nén" là câu hỏi nhỏ nhưng hay làm người ta băn khoăn, vì mỗi nguồn nói một kiểu. Bài này gom các quan niệm phổ biến, rồi chuyển sang phần thật sự đáng quan tâm: cắm ở đâu, chọn hương gì, giữ lửa ra sao.
Số nén hương: các quan niệm thường gặp
| Số nén | Cách giải thích dân gian |
|---|---|
| Một nén | Nhất tâm, lòng thành chuyên nhất |
| Ba nén | Phổ biến nhất; có nơi giải thích theo Tam bảo, có nơi theo trời, đất, người |
| Năm nén | Ngũ phương, mời các vong khắp năm hướng |
| Cả bó nhỏ | Một số nơi thắp nhiều để cắm rải khắp mâm |
Các cách giải thích này đều là quan niệm, không có ghi chép thống nhất nào quy định số nén cho lễ cô hồn. Quan niệm số lẻ thuộc về dương, số chẵn thuộc về âm, cũng có nhiều cách hiểu khác nhau. Chọn một số rồi giữ đều đặn là được.
Cắm ở đâu
- Bát gạo: cách đơn giản nhất. Chén sâu, đổ đầy gạo, cắm hương chặt. Sau lễ gạo này cũng đem rải.
- Lư hương nhỏ dùng riêng: đặt ở khay cúng ngoài trời, có cát hoặc tro sạch.
- Không cắm vào bát hương thờ: bát hương trên bàn thờ là của gia tiên, thần linh.
Ở một số nơi, người ta cắm thêm mỗi món một cây hương nhỏ, như cắm vào củ khoai, khúc mía, gói bánh. Đây là nếp riêng của vài vùng; giữ hay không tuỳ nhà. Nếu làm, nhớ rằng hương cắm khắp mâm khiến trẻ con tới nhận quà dễ bị bỏng hơn.
Chọn hương: ngắn, ít khói, rõ nguồn
Hương trên thị trường rất đa dạng về chiều dài, nguyên liệu, mùi. Với lễ ngoài trời, vài gợi ý:
- Hương ngắn cháy nhanh, hợp với mâm thấp, ít tàn rơi trúng đồ ăn.
- Hương ít khói, mùi nhẹ đỡ phiền hàng xóm, người đi đường.
- Hương có nguồn gốc rõ ràng, bao bì ghi nơi sản xuất. Một số loại hương rẻ, mùi hắc, khói cay có thể dùng hoá chất tạo mùi, tạo màu không rõ.
Hương vòng, hương nụ thường dùng trong nhà, cháy lâu, không hợp với lễ cô hồn ngắn ngoài trời.
Thắp hương sao cho an toàn
- Thắp nến trước, châm hương từ bật lửa hoặc từ nến, tránh nghiêng hương sát ngọn nến lâu.
- Khi đầu hương bén lửa, phẩy nhẹ cho tắt ngọn lửa, chỉ còn than đỏ. Không thổi bằng miệng nếu nhà giữ kiêng; phẩy tay cũng được.
- Cắm hương thẳng hoặc hơi nghiêng ra phía sau, xa đồ ăn, xa người.
- Kiểm tra bát không bị nghiêng, hương không chạm vào nhau tạo thành bó cháy to.
Nến hay đèn điện
Nến tạo cảm giác ấm áp, quen thuộc, nhưng ngoài trời dễ tắt khi gió, dễ đổ khi có người va. Nến nên đặt trong chụp kính, ly thuỷ tinh dày hoặc đèn có chao. Đèn điện, đèn pin dạng nến dùng được nhiều lần, không có lửa, rất hợp ở ban công chung cư, gần rèm, hoặc khi nhà có trẻ nhỏ. Không có quy định nào bắt buộc phải là lửa thật.
Khói hương và sức khoẻ
Khói hương gồm bụi mịn và nhiều chất sinh ra khi đốt. Thắp vài nén ngoài trời ít khi gây vấn đề, nhưng thắp nhiều, thắp thường xuyên trong phòng kín thì đáng lưu tâm. Vài lời khuyên:
- Thắp ít, ngoài trời hoặc nơi thoáng gió.
- Người bị hen, viêm phế quản, trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai nên đứng xa khói.
- Ai có triệu chứng ho, khó thở mỗi khi thắp hương nên hỏi ý kiến bác sĩ.
Người trông hương: việc nhỏ mà quan trọng
Từ lúc thắp tới lúc hương tàn, luôn có một người ở gần mâm. Không thắp hương rồi khoá cửa đi chợ, không thắp hương rồi vào nhà ngủ. Phần lớn vụ cháy nhỏ liên quan tới hương nến xảy ra khi không ai để mắt. Gió to đột ngột, mèo nhảy qua, trẻ con chạy ngang đều có thể làm đổ.
Khi hương cháy không đều, tàn cong
Dân gian có nhiều cách "đọc" hình dạng tàn hương, hương cháy nhanh chậm, tàn cong thẳng. Đây là lời đồn, không có căn cứ. Hương cháy không đều phụ thuộc gió, độ ẩm, chất lượng hương. Không cần lo lắng hay làm thêm lễ vì một nén hương tắt giữa chừng; thắp lại một nén khác là được.
Bảo quản hương, nến giữa các kỳ cúng
Tháng Bảy là mùa mưa, hương để trong hộp giấy ở chỗ ẩm dễ bị mốc, khó cháy, cháy ra khói nhiều. Nên cất hương trong hộp kín hoặc túi có khoá kéo, để chỗ khô, xa bếp và nguồn nhiệt. Nến để nơi mát, tránh nắng làm chảy, cong. Bật lửa cất cùng hộp đồ cúng nhưng ngoài tầm tay trẻ nhỏ. Mua hương vừa đủ dùng vài tháng thay vì mua một lần cho cả năm, vì hương để lâu thường mất mùi và cháy kém.
Nhà nào muốn bỏ hẳn nến lửa ở ban công để an toàn hơn có thể tham khảo đèn thờ tại Vật Phẩm Phong Thuỷ, chọn loại đèn điện có đế vững, dây điện gọn, không đặt nơi nước mưa hắt tới.