Bày mâm cúng cô hồn đặt ở đâu, quay hướng nào: sân, hiên, vỉa hè và cách sắp đồ cho gọn, an toàn
Trả lời ngắn: mâm cúng cô hồn đặt ngoài trời, trước cửa nhà, quay mặt ra ngoài là hợp với quan niệm phổ biến: cô hồn là khách lạ, mời ở ngoài, không mời vào nhà. Chỗ đặt có thể là sân, hiên, bậc cửa, mép vỉa hè trước nhà mình hoặc ban công. Không cần xem hướng theo la bàn. Sắp đồ sao cho lửa ở phía trong, đồ ăn ở phía ngoài, mâm không chắn lối đi.
Câu hỏi "đặt mâm hướng nào" hay khiến người ta lo nhiều hơn mức cần. Thực tế, cái quyết định chỗ đặt mâm cô hồn là nhà mình có những khoảng nào ở ngoài cửa, và khoảng nào an toàn, sạch sẽ, không phiền người khác.
Nguyên tắc chung: ngoài cửa, quay ra ngoài
Quan niệm phổ biến coi cô hồn là những vong linh không nơi nương tựa, khách lạ chứ không phải người nhà, nên mời ở bên ngoài ngưỡng cửa. Mâm quay mặt ra đường, ra ngõ, như mời người đi ngang. Đó là toàn bộ "hướng" cần quan tâm. Những lời khuyên phải đặt mâm theo hướng Đông, hướng Tây, theo tuổi gia chủ là thêm thắt, không thuộc nếp lễ thí thực.
Các chỗ đặt thường gặp
| Chỗ | Hợp với | Lưu ý |
|---|---|---|
| Sân trước | Nhà vườn, nhà có sân | Đặt gần cổng, xa xe, xa cây khô |
| Hiên, bậc cửa | Nhà phố, nhà ống | Không chắn lối ra vào, lối dắt xe |
| Mép vỉa hè trước nhà | Tiệm buôn | Chỉ phần trước nhà mình, không lấn lòng đường |
| Ban công, lô gia | Căn hộ, nhà tầng | Xa rèm, đồ phơi; theo quy định toà nhà |
| Sân chung | Dãy trọ, khu tập thể | Thoả thuận với hàng xóm, chủ nhà |
Bàn, chiếu hay khay
Ba cách đều phổ biến:
- Bàn thấp hoặc bàn gấp: gọn, sạch, đồ không dính đất. Hợp với sân, vỉa hè.
- Chiếu hoặc tấm vải trải đất: cách làm truyền thống ở nông thôn, rộng, bày được nhiều. Đất phải khô, phẳng.
- Khay có gờ: hợp với bậc cửa, ban công, mâm nhỏ. Dễ bê ra bê vào.
Không nên đặt mâm trực tiếp xuống nền xi măng bẩn hay vũng nước. Một tấm lót sạch là đủ trang nghiêm.
Sắp đồ trên mâm: lửa trong, đồ ăn ngoài
- Hàng trong cùng, sát tường hoặc sát nhà: bát gạo cắm hương, nến trong chụp.
- Hàng giữa: các chén cháo, đĩa gạo, đĩa muối, ly nước.
- Hàng ngoài: bỏng, khoai, mía, bánh kẹo, trái cây.
Cách sắp này có lý do an toàn rõ ràng: lửa ở phía trong, xa người đi đường, xa trẻ con sẽ tới nhận quà. Nó không phải quy định tín ngưỡng, nên nhà nào có cách sắp riêng theo nếp cũ vẫn có thể giữ, miễn lửa không nằm ở mép ngoài.
Khoảng cách với những thứ dễ cháy
- Cách rèm cửa, mái bạt, mái che bằng vải ít nhất vài gang tay về mọi phía.
- Không đặt gần xe máy, nhất là xe vừa chạy về còn nóng, gần bình xăng.
- Không đặt dưới tán cây khô, gần đống lá, đống giấy, thùng các tông.
- Không đặt gần bình gas, bếp than của hàng quán.
Che mưa, che nắng
Tháng Bảy âm lịch hay mưa chiều. Bày dưới mái hiên là cách đơn giản nhất. Sân trống thì chuẩn bị ô lớn hoặc bạt, nhưng không để bạt sát ngọn nến. Ngày nắng gắt, chọn chỗ râm, tránh để bánh kẹo, trái cây phơi nắng quá lâu.
Giữ mâm khỏi chó mèo, kiến, chim
Mâm đặt thấp ngoài trời dễ bị chó mèo trong xóm ghé. Nên có người ở gần trong suốt lúc hương cháy, vừa trông lửa vừa trông mâm. Rắc ít muối quanh chân bàn không ngăn được kiến lâu; tốt nhất là đặt chân bàn vào đĩa nước nhỏ nếu bày lâu. Chim sẻ, bồ câu tới ăn gạo, bỏng là chuyện bình thường; nhiều người còn coi đó là đúng tinh thần thí thực cho muôn loài.
Nhà ở góc phố, trong hẻm sâu
Nhà góc có hai mặt tiền, có thể đặt mâm ở mặt có cửa chính. Nhà trong hẻm sâu, đặt ngay trước cửa nhà mình, không ra đầu hẻm. Hẻm quá chật, xe phải đi qua sát cửa, thì dùng khay nhỏ đặt trên bậc, hoặc đặt sát trong cửa quay ra ngoài.
Chiều cao mâm và tầm với của trẻ nhỏ
Mâm cô hồn thường đặt thấp, ngang tầm trẻ nhỏ. Điều này có cái hay là trẻ dễ nhận quà, nhưng cũng có cái lo: trẻ chập chững có thể với tay vào ngọn nến, kéo đổ chén cháo nóng, nhặt một viên kẹo nhỏ bỏ vào miệng. Nhà có trẻ nhỏ nên có một người lớn đứng cạnh mâm suốt lúc hương còn cháy. Nếu mâm đặt trên bàn có khăn trải buông dài, nên gấp gọn khăn lên, vì trẻ hay níu khăn kéo cả mâm xuống.
Bày mâm ở chung cư: những điều riêng
Căn hộ chung cư chỉ có ban công hoặc lô gia, thường hẹp và có mái che phía trên. Khay nhỏ đặt sát lan can, quay ra ngoài, hương ít, nến trong chụp kính. Không đặt mâm ở hành lang chung, sảnh thang máy, lối thoát hiểm. Nhiều toà nhà có quy định riêng về đốt lửa và vàng mã; nên hỏi ban quản lý trước. Site có hẳn một chủ đề bàn kỹ chuyện cúng ở chung cư, nhà phố.
Nhà nào muốn có một bát hương chuyên dùng cho mâm ngoài trời, đế nặng khó đổ, có thể xem bát hương tại Vật Phẩm Phong Thuỷ; một chén sành đựng đầy gạo cũng giữ hương đứng vững không kém.