Sau lễ cúng cô hồn xử lý đồ cúng thế nào: rải gạo muối, chia bánh trái, đổ cháo và dọn sạch không lãng phí
Trả lời ngắn: khi hương tàn, gạo muối rải gọn trước cửa hoặc vào gốc cây; cháo đổ vào gốc cây, đất trống, không đổ xuống cống; bánh kẹo, trái cây, nước chia cho trẻ con và người qua đường hoặc người khó khăn; tro hương, tro giấy dọn khi đã nguội. Dân gian thường kiêng mang đồ cúng cô hồn vào nhà ăn, nhưng đồ còn sạch, còn hạn thì chia cho người khác là cách tránh lãng phí đúng tinh thần lễ.
Phần cuối của lễ cúng cô hồn ít được bàn, nhưng lại là phần để lại dấu vết lâu nhất: một vỉa hè sạch hay một bãi gạo muối, vỏ bánh; một túi bánh đến tay đứa trẻ nghèo hay một túi bánh vào thùng rác. Bài này đi qua từng món.
Khi nào thì dọn
Phần đông các nhà chờ hết một tuần hương, tức là khi những nén hương đã cháy gần hết, khoảng hai mươi tới bốn mươi phút tuỳ loại hương. Không cần chờ lâu hơn. Để mâm quá lâu ngoài trời, đồ ăn dễ hỏng, chó mèo dễ tới, lửa nến dễ thành nguy cơ khi người nhà đã quay vào.
Gạo và muối: rải gọn, không rải tung
Rải gạo muối là bước kết thúc quen thuộc của lễ cô hồn. Theo quan niệm dân gian, rải ra để các vong cùng có phần. Cách rải nên gọn:
- Rải một nhúm nhỏ ở trước cửa, sân nhà mình, hoặc vào gốc cây, bồn cây.
- Không rải ra lòng đường: gạo muối làm trơn bánh xe, nhất là xe máy khi trời mưa.
- Không rải ở hành lang chung cư, cầu thang.
- Phần gạo muối còn nhiều có thể gom lại cho chim, gà, hoặc bỏ vào rác hữu cơ.
Muối rải nhiều vào gốc cây, bồn cỏ lặp lại nhiều lần có thể làm cây kém đi. Chỉ rải một nhúm tượng trưng là đủ.
Cháo: đổ đúng chỗ
Cháo cúng thường không được mang vào nhà ăn. Đổ vào gốc cây, đất trống; ở nông thôn có nhà cho gà vịt. Ở chung cư, gom vào túi kín, bỏ rác hữu cơ. Không đổ cháo xuống cống, bồn rửa, miệng ga, vì hạt gạo nở dễ gây tắc.
Bánh kẹo, trái cây, nước: chia cho người sống
Đây là phần nhiều người coi là ý nghĩa nhất. Một số cách chia:
- Chia túi sẵn cho trẻ con trong xóm, trao tận tay.
- Mời người bán vé số, người thu gom ve chai, anh chị giao hàng đi ngang.
- Mang tới mái ấm, chùa có bếp từ thiện nếu nhiều.
- Ở miền Nam, theo tục giật cô hồn, để mọi người tự lấy, nhưng nên tắt hương nến trước và không rải ra đường.
Chỉ chia đồ còn hạn, còn nguyên bao bì. Trái cây đã dập, bánh đã chảy thì bỏ, đừng đem cho người khác.
Có ăn đồ cúng cô hồn được không
Dân gian nhiều nơi kiêng mang đồ cúng cô hồn vào nhà ăn, với lý do "đồ đã cho khách thì không lấy lại". Đây là kiêng cữ, không phải điều kiểm chứng được. Mặt khác, chính tục giật cô hồn ở miền Nam cho thấy người ta vẫn ăn đồ cúng cô hồn, chỉ là người nhận là người ngoài.
Từ góc độ an toàn thực phẩm, câu hỏi đúng là "đồ ăn này còn sạch không". Bánh kẹo đóng gói, trái cây còn tươi thì ăn được. Cháo, khoai bày ngoài trời lâu, ruồi đậu, thì nên bỏ. Nhà nào muốn giữ kiêng thì chia hết cho người khác, không để phí.
Hương, nến, tro giấy: chờ nguội rồi mới dọn
- Nhổ chân hương khi đã tắt hẳn, gói giấy, bỏ rác.
- Nến chưa cháy hết thì thổi tắt, cất dùng kỳ sau nếu còn dùng được.
- Tro giấy tiền trong thùng kim loại: dội ít nước cho nguội hẳn, rồi mới đổ.
- Không đổ tro còn đỏ vào thùng rác nhựa, túi ni lông.
Chén đĩa, khay: rửa và cất riêng
Chén, đĩa, khay dùng cho mâm cô hồn nên rửa sạch, phơi khô, cất riêng một chỗ để kỳ sau dùng. Nhiều nhà giữ bộ đồ riêng cho lễ ngoài trời, không dùng lẫn với đồ trên bàn thờ gia tiên. Đây là nếp gọn gàng, không phải kiêng cữ bắt buộc.
Dọn chỗ bày mâm
Quét sạch gạo, bỏng, vỏ bánh, lá mía quanh chỗ bày. Lau vết nến chảy trên bậc cửa. Nếu bày trên vỉa hè, nhìn lại một lượt cả đoạn trước nhà. Một vỉa hè sạch sau lễ là cách giữ cho lễ cúng được hàng xóm tôn trọng.
Lời đồn về đồ cúng cô hồn, nhìn lại
Quanh đồ cúng cô hồn có khá nhiều lời đồn: ai ăn đồ cúng thì bị "vong theo", trẻ con nhận quà cô hồn thì hay quấy khóc, mang đồ cúng vào nhà thì làm ăn thua lỗ. Không lời nào trong số đó có căn cứ. Ngược lại, chính trẻ con ở nhiều xóm miền Nam lớn lên với túi bánh giật cô hồn mỗi tháng mà vẫn bình thường. Nhà nào thấy yên lòng hơn khi không mang đồ vào nhà thì cứ giữ, nhưng không cần sợ hãi, cũng không nên doạ trẻ. Điều đáng lo thật sự với đồ cúng là vệ sinh: đồ phơi nắng, ruồi đậu, quá hạn.
Nhà muốn thay chân nến dễ đổ bằng loại chắc chắn, dễ lau vết sáp sau lễ có thể tham khảo chân nến tại Vật Phẩm Phong Thuỷ; ly thuỷ tinh dày cũng là cách giữ nến gọn mà không tốn kém.