Trẻ nhỏ trong ngày cúng cô hồn: phòng bỏng lửa, hóc đồ cúng và lạc đường khi đi giật cô hồn
Trả lời ngắn: ngày cúng cô hồn có ba mối nguy chính với trẻ nhỏ: bỏng do hương nến và chậu vàng mã, hóc do kẹo cứng, hạt, bỏng ngô, và tai nạn hoặc lạc khi chạy đi giật cô hồn ngoài đường. Phòng bằng cách đặt lửa ngoài tầm với và có người lớn trông riêng, không cho trẻ dưới ba tuổi ăn đồ cúng nhỏ, cứng, và đi cùng trẻ khi ra đường nhận quà.
Với trẻ con, rằm tháng Bảy là một ngày đặc biệt: nhà nhà bày mâm, có bánh kẹo, có lửa, có bạn bè rủ nhau đi khắp xóm nhận quà. Niềm vui đó đáng giữ. Nhưng cũng chính ngày này, người lớn bận rộn lo lễ, ít để mắt tới trẻ, trong khi xung quanh có nhiều thứ nguy hiểm hơn ngày thường.
Mối nguy thứ nhất: lửa
Hương, nến, chậu vàng mã đều ở độ cao vừa tầm trẻ con. Trẻ thích chạm vào ngọn nến, thích cầm nén hương vẫy vẫy, thích thả giấy vào chậu lửa. Quần áo trẻ, nhất là đồ mỏng, váy xoè, có thể bén lửa rất nhanh.
- Đặt hương nến ở phía trong mâm, xa mép bàn.
- Không dùng khăn trải bàn dài thõng xuống; trẻ kéo khăn là cả mâm đổ.
- Phân công một người lớn chỉ trông trẻ trong lúc thắp hương và hoá vàng.
- Giữ trẻ cách chậu vàng mã một khoảng đủ xa, không cho trẻ thả giấy vào lửa.
- Cho trẻ mặc đồ gọn, ống tay không quá rộng khi ở gần khu cúng.
Nếu trẻ bị bỏng, làm mát vùng bỏng bằng nước sạch mát chảy nhẹ trong một khoảng thời gian, không dùng đá lạnh, không bôi kem đánh răng, nước mắm, mỡ trăn hay các mẹo dân gian. Vết bỏng lớn, bỏng ở mặt, tay, bộ phận sinh dục, hay bỏng phồng rộp ở trẻ nhỏ cần đưa tới cơ sở y tế.
Mối nguy thứ hai: hóc đồ cúng
Mâm cô hồn thường có những món rất dễ gây hóc với trẻ nhỏ: bỏng ngô, kẹo cứng, kẹo viên tròn, đậu phộng, hạt dưa, mía khúc, đồng xu lẻ. Trẻ dưới ba tuổi có đường thở rất nhỏ và chưa nhai kỹ, là nhóm dễ bị hóc nhất.
| Món | Nguy cơ | Cách thay hoặc xử lý |
|---|---|---|
| Bỏng ngô | Hạt chưa nổ cứng, vỏ mỏng dính họng | Không cho trẻ dưới bốn tuổi |
| Kẹo cứng, kẹo viên | Tròn, trơn, dễ trôi vào đường thở | Thay bằng bánh mềm |
| Đậu phộng, hạt | Nhỏ, cứng | Không cho trẻ nhỏ |
| Mía khúc | Bã cứng, dễ hóc | Người lớn ăn, hoặc ép nước |
| Đồng xu | Trẻ ngậm, nuốt | Cất xa tầm với |
Người lớn trong nhà nên học các thao tác sơ cứu hóc dị vật cho trẻ theo hướng dẫn của cơ sở y tế. Khi trẻ hóc, ho được thì để trẻ ho; không thở được, không khóc được, tím tái thì là cấp cứu, gọi 115 và thực hiện sơ cứu.
Mối nguy thứ ba: đường phố và đám đông
Đi giật cô hồn là niềm vui của trẻ con nhiều vùng. Nhưng trẻ chạy theo đám đông thường không để ý xe cộ, chạy băng qua đường để tới nhà bên kia, cúi nhặt kẹo ngay trên lòng đường. Trẻ cũng có thể bị lạc khi đi xa nhà.
- Trẻ nhỏ đi giật cô hồn phải có người lớn đi cùng.
- Dặn trẻ đi trên lề, không chạy qua đường, không nhặt đồ dưới lòng đường.
- Không chen vào đám đông đang xô đẩy; nhà nào đông quá thì bỏ qua.
- Trẻ lớn hơn đi theo nhóm, có giờ về cụ thể, có số điện thoại của bố mẹ.
- Dạy trẻ: nếu lạc, đứng yên ở chỗ đông người, nhờ người bán hàng hoặc bảo vệ gọi bố mẹ.
Ăn đồ cúng: kiểm tra trước khi cho trẻ
Đồ cúng để ngoài trời nắng cả buổi chiều có thể đã hỏng, nhất là xôi, cháo, chè, bánh có nhân. Trẻ nhỏ dễ ngộ độc thực phẩm hơn người lớn. Bánh kẹo đóng gói còn nguyên thì an toàn hơn đồ ăn chín để hở. Quà nhận từ nhà khác khi đi giật cô hồn, người lớn nên xem qua trước khi cho trẻ ăn.
Trẻ lớn tò mò về nghi lễ
Trẻ từ bảy tám tuổi trở lên có thể được hướng dẫn tham gia nhiều hơn: đứng cạnh khi người lớn khấn, phụ dọn mâm, chia quà cho em nhỏ. Có thể giải thích lý do của từng việc an toàn, như vì sao cần xô nước bên chậu vàng mã, vì sao không cho em nhỏ ăn bỏng ngô. Đó là cách dạy trẻ tự bảo vệ mình và người khác, chứ không chỉ cấm đoán.
Một danh sách nhỏ cho người lớn
Trước giờ cúng, rà nhanh: ai trông trẻ, xô nước ở đâu, đồ cúng nhỏ cứng đặt ở đâu, trẻ lớn đi giật cô hồn với ai và mấy giờ về. Năm câu hỏi này mất một phút, nhưng giữ cho buổi chiều rằm tháng Bảy chỉ còn lại niềm vui.
Khi nhà đông khách ngày rằm
Ngày rằm tháng Bảy, nhiều gia đình có họ hàng tới cúng chung, trẻ con các nhà chơi với nhau. Đây là lúc dễ xảy ra chuyện nhất, vì ai cũng nghĩ có người khác đang trông trẻ. Cách đơn giản là nói rõ ngay từ đầu: trong giờ thắp hương và hoá vàng, người lớn nào phụ trách trông trẻ, trẻ chơi ở phòng nào, cách xa khu cúng. Trẻ lớn có thể được giao trông em, nhưng không thay được người lớn khi có lửa.
Gia đình muốn có một món quà nhỏ cho con trong mùa lễ, chẳng hạn một chiếc vòng tay đeo vừa cổ tay trẻ, có thể xem trang sức phong thuỷ ở Vật Phẩm Phong Thuỷ, chỉ chọn món không có chi tiết nhỏ dễ rơi và luôn để người lớn trông khi trẻ nhỏ đeo.