Khói hương nến trong nhà kín mùa cúng: thông gió thế nào, ai cần tránh và khi nào nên hỏi bác sĩ
Trả lời ngắn: khói hương và nến trong phòng kín có thể gây khó chịu, nhất là với trẻ nhỏ, người già, người hen suyễn hay có bệnh hô hấp. Giữ lễ mà giảm khói bằng cách thắp ít hương, mở cửa sổ khi thắp, tắt điều hoà hoặc mở hé cửa, đặt bàn lễ xa chỗ ngủ và chỗ ngồi lâu. Ai có triệu chứng ho, khò khè, khó thở khi tiếp xúc khói nên hỏi bác sĩ, không tự chịu đựng.
Mùa rằm tháng Bảy, nhiều gia đình thắp hương nhiều hơn mọi tháng: hương trên bàn thờ gia tiên, hương cúng cô hồn, hương cúng Thần Tài, có nhà còn thắp liên tục từ sáng tới tối. Ở nhà phố cửa đóng kín, căn hộ chung cư chạy điều hoà cả ngày, khói không có đường thoát. Đây là chuyện sức khoẻ thật, không phải chuyện kiêng kỵ.
Khói hương là gì
Hương thường làm từ bột gỗ, bột thơm, keo kết dính, quấn quanh que tre, có loại có thêm hương liệu tổng hợp và phẩm màu. Khi đốt, hương tạo ra khói gồm bụi mịn và nhiều loại khí. Các nghiên cứu về khói hương trong nhà đã được công bố ở nhiều nơi, và các khuyến cáo y tế chung đều hướng về việc hạn chế phơi nhiễm khói trong không gian kín, nhất là với người nhạy cảm. Bài này không đưa con số cụ thể, vì mức độ khác nhau rất nhiều tuỳ loại hương, kích thước phòng và độ thông gió.
Ai cần tránh khói nhất
- Trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ: đường thở nhỏ, nhạy cảm.
- Người có bệnh hen suyễn, viêm phế quản, bệnh phổi mạn tính.
- Người có bệnh tim mạch.
- Phụ nữ mang thai.
- Người già yếu, nằm một chỗ.
- Người dị ứng, viêm mũi xoang.
Với những người này, nên đặt bàn lễ ở phòng khác, hoặc để họ ở phòng khác có cửa đóng trong lúc thắp hương, và mở thông gió kỹ sau đó.
Thông gió đúng cách
Thông gió hiệu quả cần có lối vào và lối ra cho không khí. Mở một cửa sổ phía bàn lễ và một cửa ở phía đối diện để tạo luồng gió xuyên. Nếu chỉ có một cửa sổ, đặt quạt hướng ra ngoài cửa sổ để đẩy khói đi. Máy điều hoà không lọc được khói, chỉ làm không khí lạnh đi và tuần hoàn khói trong phòng, nên tạm tắt điều hoà khi thắp hương và mở lại sau khi phòng đã thoáng.
Máy hút mùi nhà bếp có thể dùng nếu bàn lễ gần bếp. Máy lọc không khí có thể giảm bớt bụi mịn, nhưng không thay được việc mở cửa.
Thắp ít hơn, ngắn hơn
Không có nghi lễ nào đòi phải thắp nhiều hương. Với lễ cô hồn, một hoặc ba nén là đủ. Thói quen thắp cả bó hoặc thắp nối liên tục cả ngày là thói quen, không phải yêu cầu của lễ. Có thể chọn loại hương ngắn, cháy nhanh hơn, hoặc rút bớt và dập tắt hương sau khi khấn xong một thời gian.
Chọn hương
Hương trên thị trường rất đa dạng, chất lượng không đồng đều. Hương có mùi hắc, khói cay mắt, màu sắc sặc sỡ bất thường, hay que tre bị nhuộm màu đậm nên tránh. Chọn hương có nguồn gốc rõ ràng, nhãn mác đầy đủ. Lời quảng cáo "hương sạch, không khói" nên nghe với sự thận trọng: mọi thứ cháy đều tạo khói, chỉ là ít hay nhiều. Thắp ít và thông gió vẫn là cách giảm khói chắc chắn nhất.
Nến trong phòng kín
Nến sáp cũng tạo khói và muội, ít hơn hương nhưng cháy lâu hơn. Nến thơm tổng hợp có thể gây khó chịu cho người nhạy cảm. Nến lại là nguồn lửa trần: để gần rèm, giấy, bàn thờ gỗ khô thì dễ cháy. Nhiều gia đình đã chuyển sang đèn điện cho bàn thờ, vừa sạch không khí vừa an toàn hơn, lễ vẫn trọn.
Đầu báo khói và hương
Ở chung cư và văn phòng, đầu báo khói rất nhạy với khói hương. Thắp hương ngay dưới đầu báo khói có thể kích chuông báo cháy, gây hoảng loạn cho cả toà. Đặt bàn lễ xa đầu báo khói, không thắp nhiều hương cùng lúc, và mở cửa sổ. Tuyệt đối không bọc hoặc tháo đầu báo khói để thắp hương, vì đó là thiết bị bảo vệ tính mạng của mọi người trong toà.
Khi nào nên hỏi bác sĩ
Nếu trong nhà có người ho kéo dài, khò khè, khó thở, đau ngực, hoặc cơn hen nặng hơn vào những dịp thắp hương nhiều, nên đi khám và kể rõ cho bác sĩ về việc tiếp xúc khói hương. Đừng tự xoay xở bằng mẹo dân gian, cũng đừng nghĩ đó là chuyện vong linh. Với trẻ nhỏ có dấu hiệu thở nhanh, rút lõm ngực, cần đưa đi khám ngay.
Bàn thờ đặt ở đâu để khói ít ảnh hưởng nhất
Nhiều căn hộ đặt bàn thờ ngay trong phòng khách, cạnh sofa, hoặc thậm chí trong phòng ngủ vì thiếu chỗ. Với những dịp thắp hương nhiều như rằm tháng Bảy, vị trí bàn thờ quyết định phần lớn lượng khói người trong nhà hít phải. Chỗ hợp lý là gần cửa sổ có thể mở, cách xa chỗ ngủ và chỗ ngồi lâu, không nằm ngay dưới quạt trần làm khói xoáy khắp phòng. Nếu bàn thờ buộc phải ở phòng kín, cân nhắc thắp hương chỉ trong lúc khấn rồi dập tắt, và dùng đèn điện thay nến. Mâm cô hồn thì đặt ở cửa ra vào hoặc ban công, vốn là chỗ thoáng hơn, nên tách khỏi bàn thờ gia tiên cũng giúp khói không dồn về một chỗ.
Gia đình muốn thay nến trên bàn thờ bằng đèn điện cho phòng kín có thể xem các mẫu đèn thờ, đèn cầy ở Vật Phẩm Phong Thuỷ, chọn loại ánh sáng dịu, đế vững.