Đi chùa mùa Vu Lan: lễ vật nên mang, cách cúng dường, trang phục và chuyện phóng sinh cho đúng
Trả lời ngắn: đi chùa mùa Vu Lan chỉ cần lễ vật đơn giản như hoa tươi, trái cây, hương, hoặc góp tịnh tài vào hòm công đức, không mang đồ mặn hay vàng mã vào chánh điện. Mặc trang phục kín đáo, nói nhỏ, đi nhẹ, theo hướng dẫn của nhà chùa. Phóng sinh thì cần cẩn thận: không mua chim, cá bị bắt để thả, không thả loài ngoại lai, vì những việc đó có thể gây hại cho chính con vật và môi trường.
Mùa Vu Lan là lúc các chùa đông người nhất trong năm, nhiều người chỉ đi chùa vào dịp này. Sự lúng túng là điều dễ hiểu: không biết mang gì, đứng ở đâu, thắp hương thế nào. Bài này tóm những điều cơ bản để chuyến đi chùa nhẹ nhàng, đúng phép.
Lễ vật nên mang
Chùa không đòi hỏi lễ vật, mọi người đều có thể tới tay không. Nếu muốn mang lễ, những thứ phổ biến và phù hợp:
- Hoa tươi: sen, cúc, hồng, ly, tránh hoa giả.
- Trái cây tươi, rửa sạch.
- Bánh kẹo chay, đồ khô như gạo, mì, dầu ăn để chùa dùng hoặc làm từ thiện.
- Hương, nến nếu chùa cho phép thắp.
Không mang đồ mặn như thịt, cá, rượu vào chánh điện. Vàng mã không thuộc nghi lễ Phật giáo, nhiều chùa không nhận hoặc có khu riêng; nên hỏi trước.
Cúng dường như thế nào
Cúng dường là dâng phẩm vật hoặc tịnh tài lên Tam Bảo, với ý chia sẻ và tạo phước. Có thể đặt lễ vật lên bàn lễ theo chỉ dẫn của người trong chùa, hoặc bỏ tịnh tài vào hòm công đức. Không cần ghi tên, không cần số tiền lớn. Theo tinh thần Phật giáo, giá trị của cúng dường nằm ở tâm, không ở số lượng. Nên cảnh giác với bất kỳ ai tự xưng là người của chùa mà mời mua lễ đắt, cúng sao giải hạn với giá cao ngay ngoài cổng.
Trang phục và cách đi lại trong chùa
- Mặc quần áo kín đáo, lịch sự; tránh váy ngắn, áo hở vai, quần short.
- Bỏ giày dép ở ngoài khi vào chánh điện nếu chùa yêu cầu.
- Nói nhỏ, không cười đùa lớn tiếng, hạn chế dùng điện thoại.
- Đi ở hai bên, không đi chính giữa lối vào chánh điện.
- Hỏi trước khi chụp ảnh trong chánh điện, không chụp cận mặt tăng ni khi chưa xin phép.
Thắp hương ở chùa
Mùa Vu Lan, khói hương ở chùa có thể rất dày. Nhiều chùa đã hạn chế thắp hương trong chánh điện, có lư hương lớn ngoài sân. Mỗi người chỉ cần một nén hoặc ba nén, cắm ở nơi chùa chỉ định. Không cần thắp ở mọi ban. Người đi cùng trẻ nhỏ nên giữ trẻ xa lư hương lớn, nơi tàn hương nóng rơi xuống.
Phóng sinh: ý tốt có thể thành hại
Phóng sinh, thả con vật về với tự nhiên, xuất phát từ lòng từ bi. Nhưng cách phóng sinh phổ biến hiện nay nhiều khi gây hại:
| Cách làm | Vấn đề |
|---|---|
| Mua chim lồng ở cổng chùa để thả | Chim bị bắt từ tự nhiên để bán phóng sinh; có nơi chim yếu, bị bắt lại để bán tiếp |
| Thả cá vào ao chùa, hồ nhỏ | Mật độ quá dày, cá chết; cá không hợp môi trường nước |
| Thả rùa tai đỏ, cá lạ | Loài ngoại lai có thể xâm hại, cạnh tranh với loài bản địa |
| Thả cá nước ngọt xuống nước mặn hoặc ngược lại | Cá chết ngay |
Khi việc mua bán phục vụ phóng sinh còn có lãi, sẽ còn người bắt thêm con vật để bán. Ý định cứu một sinh mạng có thể vô tình duy trì một vòng bắt bán.
Phóng sinh thế nào cho đúng tinh thần
Nhiều vị sư khuyên chuyển ý phóng sinh sang những việc bảo vệ sự sống bền vững hơn:
- Không mua con vật bị bắt chỉ để thả.
- Nếu thả cá, hỏi người có hiểu biết về loài và môi trường nước phù hợp; tuyệt đối không thả loài ngoại lai.
- Góp vào các hoạt động bảo vệ môi trường, trồng cây, cứu hộ động vật.
- Ăn chay một ngày, giảm sát sinh trong bữa ăn của gia đình.
Tinh thần của phóng sinh là bảo vệ sự sống. Làm sao để sự sống thật sự được bảo vệ mới là điều cốt lõi.
Đi chùa cùng người già và trẻ nhỏ
Mùa Vu Lan chùa đông, lối đi chật, có khi phải đứng lâu. Với người già, nên đi sớm, tránh giờ cao điểm, mang theo nước uống và ghế xếp nhỏ nếu chùa cho phép. Với trẻ nhỏ, giữ tay trẻ ở nơi đông người, dặn trẻ chỗ gặp lại nếu lạc. Đi chùa là để tâm an, không nên để chuyến đi thành mệt mỏi.
Gửi lễ cầu siêu, cầu an
Mùa Vu Lan, nhiều chùa nhận ghi danh cầu siêu cho người đã khuất và cầu an cho người còn sống. Thường chỉ cần ghi tên, năm sinh hoặc ngày mất vào phiếu của chùa, kèm tịnh tài tuỳ tâm. Không cần nộp số tiền cố định, cũng không có chuyện gửi nhiều thì được cầu kỹ hơn. Nếu nơi nào ra giá cụ thể cho từng mức cầu siêu, hay nói rằng không gửi lễ thì vong linh cha mẹ không siêu thoát, đó là dấu hiệu nên dè dặt. Người không tiện tới chùa có thể nhờ người thân gửi giúp, hoặc tự tụng kinh, niệm Phật ở nhà với tâm thành.
Ai muốn thỉnh một tượng Phật nhỏ hay tượng Quan Âm để thờ ở nhà sau chuyến đi chùa có thể xem các mẫu tượng Quan Âm ở Vật Phẩm Phong Thuỷ, và đặt tượng ở nơi cao, sạch, trang nghiêm, không đặt dưới đất hay trong phòng ngủ.