Văn khấn cúng cô hồn phổ biến: một bài thường gặp, giải nghĩa từng câu và vì sao không có bản chuẩn duy nhất
Trả lời ngắn: văn khấn cúng cô hồn phổ biến thường có năm phần: niệm Phật hoặc lời mở, nêu ngày tháng, nêu tên và địa chỉ người cúng, mời các vong linh không nơi nương tựa về thụ hưởng lễ vật, và cầu cho các vong được siêu thoát, gia đình được bình an. Các bản lưu hành trên sách, mạng đều khác nhau ít nhiều; không có bản nào là "chuẩn duy nhất". Khấn bằng lời của mình, đủ những ý ấy, vẫn trọn lòng thành.
Nhiều người lo khấn sai một chữ là lễ không thành, nên tìm mãi một bài "đúng nhất". Thật ra văn khấn dân gian là văn truyền miệng, chép đi chép lại, mỗi nơi thêm bớt. Hiểu từng câu đang nói gì quan trọng hơn thuộc đúng từng chữ.
Một văn khấn theo khuôn thường gặp
Dưới đây là một bài được soạn theo khuôn phổ biến của các bản lưu hành, để tham khảo. Người khấn điền ngày tháng, tên, địa chỉ của mình.
Nam mô A Di Đà Phật (ba lần).
Hôm nay là ngày … tháng … âm lịch.
Tín chủ con là …, ngụ tại …
Nhân dịp tiết tháng Bảy, tín chủ thành tâm sửa biện hương hoa, cháo trắng, gạo muối, bánh trái, nước sạch, bày ra trước cửa, kính mời các vong linh cô hồn không nơi nương tựa, không người thờ cúng, các vị lỡ bước sa cơ, chết đường chết chợ, chết non chết yểu, cô hồn các đẳng, về đây thụ hưởng lễ vật.
Nguyện cho các vị được no đủ, được nhẹ nhàng, sớm siêu sinh về cõi lành. Cũng xin cho gia đình tín chủ được bình an, mọi người khoẻ mạnh, làm ăn ngay thẳng thuận hoà.
Nam mô A Di Đà Phật (ba lần).
Bài này không phải bản gốc của một kinh sách nào. Nó gom những ý xuất hiện ở hầu hết các bản phổ biến, bằng câu chữ dễ hiểu.
Giải nghĩa phần mở và phần kết
Câu "Nam mô A Di Đà Phật" là lời niệm Phật, quy y Phật A Di Đà, đặt ở đầu và cuối như một khung trang nghiêm. Gia đình không theo Phật giáo có thể bỏ, thay bằng một lời mở khác như "Kính thưa" hoặc chỉ cúi đầu im lặng một lúc. Lễ thí thực có gốc Phật giáo, nhưng người cúng không bắt buộc phải là Phật tử.
Giải nghĩa phần ngày tháng và tên người cúng
Ngày tháng: ghi theo âm lịch, vì lễ gắn với lịch âm. Không cần ghi năm can chi nếu không nhớ.
Tín chủ: nghĩa là người có lòng tin, đứng ra làm lễ. Đây là cách xưng phổ biến khi khấn thần linh, cô hồn, khác với cách xưng "con cháu" khi khấn gia tiên.
Ngụ tại: nêu địa chỉ. Theo quan niệm dân gian, việc nêu tên và nơi ở để các vong biết lễ do ai, ở đâu bày. Có thể nói địa chỉ ngắn gọn, không cần đọc đủ số nhà, phường, quận.
Giải nghĩa phần lễ vật và lời mời
Sửa biện: sắm sửa, chuẩn bị. Có thể nói đơn giản "chuẩn bị".
Lễ vật: nên kể đúng những gì có trên mâm. Không cần kể những thứ không có cho "đủ bài".
Cô hồn các đẳng: "đẳng" là bậc, loại. Cụm này nghĩa là cô hồn thuộc mọi tầng lớp, mọi cảnh ngộ, tương ứng với tinh thần "thập loại chúng sinh".
Thụ hưởng: nhận và dùng. Đây là lời mời ăn.
Giải nghĩa phần nguyện cầu
Siêu sinh, siêu thoát: thoát khỏi cảnh khổ, sinh về cõi tốt hơn. Đây là lời cầu cho người khác, phần đẹp nhất của bài khấn.
Cầu cho gia đình: các bản phổ biến đều có phần cầu bình an cho gia chủ. Nên cầu ở mức bình an, khoẻ mạnh, ngay thẳng. Những bản kêu "buôn may bán đắt, tiền vào như nước" làm lễ thí thực nghe như một cuộc đổi chác.
Vì sao không có bản chuẩn duy nhất
- Văn khấn dân gian là văn truyền miệng, không có tác giả, không có bản gốc được công nhận.
- Mỗi vùng, mỗi nhà thêm bớt theo nếp riêng; các sách văn khấn in sẵn cũng khác nhau.
- Nhà chùa có nghi thức thí thực riêng bằng kinh, chú, khác hẳn văn khấn gia đình.
Vì vậy, gặp ai nói "phải đọc đúng bài này mới linh", có thể hiểu đó là ý kiến riêng, không phải luật.
Những câu nên bỏ trong các bản lưu hành
Một số bản trên mạng có những câu mang tính doạ hoặc mặc cả, như xin các vong "đừng quấy phá", "ăn xong thì đi đi". Những câu này không sai về mặt dân gian, nhưng trái với tinh thần thương xót của lễ. Có thể bỏ, hoặc nói mềm lại: "xin các vị thong thả dùng lễ, rồi sớm được siêu thoát".
Đọc to hay đọc thầm, cầm giấy hay thuộc lòng
Không có quy định. Đọc thầm vừa đủ mình nghe là phổ biến nhất. Cầm giấy đọc không có gì sai, nhất là với người mới. Thuộc lòng thì tốt, nhưng không cần cố. Điều đáng giữ là đứng ngay ngắn, chậm rãi, không vừa khấn vừa nghe điện thoại.
Khi muốn khấn bằng lời của mình
Nếu thấy bài khấn có quá nhiều chữ Hán Việt khó nhớ, cứ nói bằng tiếng Việt bình thường với đủ năm ý: hôm nay ngày nào; mình là ai, ở đâu; nhà mình có chút lễ; mời các vị không nơi nương tựa về dùng; mong các vị no ấm, siêu thoát và nhà mình bình an. Site có một bài riêng gợi ý cách khấn bằng lời của mình cho từng hoàn cảnh.
Ai muốn tìm đọc thêm về nghi lễ, văn khấn dân gian theo nhiều nguồn khác nhau để tự đối chiếu có thể xem tủ sách tại Vật Phẩm Phong Thuỷ, và nên đọc với tinh thần tham khảo, không coi một cuốn nào là chuẩn duy nhất.