Cúng cô hồn ở nhà phố mặt tiền hẹp và nhà trong hẻm: bày lễ thế nào khi cửa nhà sát lối đi chung
Trả lời ngắn: nhà phố hẹp và nhà trong hẻm nên đặt mâm cô hồn sát tường ngay cạnh cửa, trong phần thềm của nhà mình, không lấn ra lối xe. Hẻm nhỏ nhiều nhà cùng cúng thì gom chung một mâm ở đầu hẻm hoặc chỗ rộng là gọn nhất. Hương nến đặt kín gió, vàng mã đốt trong chậu có nước dập sẵn, và dọn sạch ngay khi hương tàn.
Ở phố cũ, hẻm sâu, cửa nhà này cách cửa nhà kia vài bước chân, lối đi chung vừa đủ hai xe máy tránh nhau. Chiều rằm tháng Bảy, nếu nhà nào cũng bày mâm ra giữa hẻm và đốt vàng mã trước cửa, cả hẻm sẽ đầy khói, xe phải lách qua những chậu lửa. Lễ cô hồn vốn là để chia sẻ, đừng để nó thành cái cớ cho hàng xóm khó chịu với nhau.
Đo lại khoảng trước cửa nhà mình
Trước khi bày, đứng ở cửa và nhìn thực tế: từ bậc cửa ra mép lối đi còn bao nhiêu chỗ, xe máy thường chạy sát tới đâu, nhà đối diện có hay mở cửa đẩy xe ra không. Từ đó chọn kích thước mâm. Nhiều nhà chỉ có khoảng thềm đủ cho một chiếc ghế đẩu, và một khay nhỏ đặt trên đó là hoàn toàn đủ.
Đặt mâm sát tường ở phía không có lối vào nhà, không đặt trên bậc cửa vì người ra vào dễ vấp. Nếu cửa là cửa kéo hoặc cửa cuốn, đặt mâm tránh đường ray để không ai kéo cửa trúng.
Khi nào nên dời mâm vào trong nhà
Hẻm quá hẹp, xe máy đi sát cửa, hoặc trước nhà là dốc thì đặt mâm ngay trong cửa, quay ra ngoài, mở cửa khi khấn. Tinh thần lễ là mời ra phía ngoài và bố thí, không đòi mâm phải nằm trên lối đi. Đặt trong nhà còn giúp tránh gió, tránh chó mèo, tránh trẻ con chạy qua đá đổ.
Cúng chung cả hẻm: gọn và gắn kết
Ở nhiều hẻm, cư dân đã quen làm chung: mỗi nhà góp một ít, bày một mâm lớn ở chỗ rộng nhất, thường là đầu hẻm hoặc khoảng sân chung, cử người lớn tuổi khấn thay cả xóm. Cách này có nhiều điểm lợi:
- Chỉ một chỗ có lửa, dễ trông, dễ dọn.
- Lối đi trước từng nhà thông thoáng.
- Đồ cúng nhiều hơn, chia cho trẻ em trong hẻm vui hơn.
- Nhà neo người, người già sống một mình vẫn có phần mà không phải tự lo.
Việc góp nên tự nguyện, ghi lại rõ ràng ai góp gì, và người không cúng không bị nhắc khéo. Lễ chung còn là dịp để hàng xóm đứng cùng nhau một lát, điều mà cuộc sống phố thị ngày càng ít có.
Hương nến ở nơi gió lùa
Hẻm dài thường có gió lùa, nến dễ tắt và hương dễ đổ. Đặt nến trong cốc thuỷ tinh hoặc chụp đèn, cắm hương vào bát cát đầy. Không đặt mâm dưới dây điện chằng chịt hoặc sát đồng hồ điện của các nhà. Không để lửa gần xe máy dựng trước cửa, nhất là xe vừa chạy còn nóng và bình xăng có thể rò.
Vàng mã trong hẻm: một chậu, một xô nước
Nếu có hoá vàng, dùng chậu kim loại hoặc thùng có lưới, đặt ở chỗ xa xe và xa cửa nhà người khác, có xô nước bên cạnh. Đốt ít một, không để lửa bùng cao. Hẻm nhỏ mà mỗi nhà đều đốt cùng lúc thì khói sẽ đặc, người già và trẻ nhỏ dễ ho; gom về một chỗ đốt chung hoặc giảm số lượng là cách tôn trọng nhau. Nhiều phường đã vận động bà con hạn chế đốt vàng mã ở hẻm nhỏ; nên làm theo hướng dẫn của tổ dân phố nơi mình ở.
Chuyện giật cô hồn ở hẻm
Hẻm là nơi trẻ con hay chạy đi giật cô hồn từ nhà này sang nhà khác. Ở hẻm có xe máy, người lớn nên nhắc các bé đi trên lề, không chạy ngang lối xe. Nhà nào phát quà thì đứng phía trong cửa, đưa tận tay, không ném ra hẻm. Đồ phát cho trẻ nhỏ nên tránh kẹo cứng và hạt nhỏ dễ hóc.
Dọn hẻm sau lễ
Sau lễ, mỗi nhà dọn phần trước cửa mình, còn mâm chung thì người góp cùng dọn. Gạo muối rải tượng trưng ở gốc cây hoặc chậu cây, không rải tung ra lối đi. Cháo và nước đổ vào rãnh. Tro vàng mã dội nước cho nguội hẳn mới gom. Quét lại một lượt cả đoạn hẻm trước nhà. Một hẻm sạch sau lễ là lời cảm ơn thầm lặng tới những nhà không cúng mà vẫn chịu khói chịu chật cả buổi chiều.
Khi hàng xóm theo đạo khác
Trong hẻm có thể có gia đình theo Công giáo, Tin Lành hay không theo tôn giáo nào. Họ thường không phản đối việc người khác cúng, chỉ mong không bị khói và lửa sát cửa. Đặt mâm ở phía xa nhà họ, đốt vàng mã ở chỗ chung, và mời con cháu họ cùng nhận quà nếu muốn, đó là cách giữ hoà khí đơn giản.
Nhà phố có tầng trệt cho thuê
Nhiều nhà phố cho thuê tầng trệt làm cửa hàng, gia chủ ở các tầng trên. Khi đó mặt tiền thuộc quyền sử dụng của người thuê trong giờ buôn bán. Gia chủ và người thuê nên nói trước với nhau: ai cúng, cúng ở đâu, giờ nào, để không xảy ra cảnh hai mâm đặt sát nhau trước một cửa, hoặc người thuê không cúng mà gia chủ bày mâm chắn lối khách vào tiệm. Có nhà chọn cúng chung một mâm, góp đồ mỗi bên một ít; có nhà để gia chủ cúng trên sân thượng hoặc ban công tầng trên nếu an toàn, còn người thuê cúng trước tiệm theo cách của họ.
Nhà phố muốn thêm một chiếc chuông gió nhỏ hay vật trang trí trước cửa cho khoảng thềm hẹp có sức sống hơn có thể tham khảo các mẫu chuông gió ở Vật Phẩm Phong Thuỷ, treo ở chỗ không vướng đầu người đi qua.