Cúng cô hồn ở ki-ốt chợ và gian hàng trung tâm thương mại: làm gọn khi không được đốt lửa
Trả lời ngắn: ở ki-ốt chợ hay gian hàng trung tâm thương mại, cúng cô hồn nên theo đúng quy định của ban quản lý, thường là không dùng lửa trần. Một mâm nhỏ đặt ở mép quầy, nến điện thay cho nến thật, khấn ngắn tại chỗ và chia đồ cúng cho người quanh chợ là trọn lễ. Phần thắp hương, hoá vàng nếu muốn giữ thì làm ở khu được ban quản lý cho phép.
Nhà buôn ở chợ là những người giữ lệ cúng mùng 2, 16 và rằm tháng Bảy đều đặn nhất. Nhưng chợ cũng là nơi dễ cháy bậc nhất: hàng vải, đồ nhựa, giấy, bao bì chất sát nhau, lối đi hẹp, dây điện chằng chịt. Không ít vụ cháy chợ được ghi nhận khởi phát từ nguồn lửa nhỏ. Vì thế, lễ cô hồn ở đây phải đi kèm sự cẩn trọng hơn mọi nơi khác.
Đọc kỹ quy định của chợ và toà nhà
Mỗi chợ, mỗi trung tâm thương mại có nội quy riêng. Có nơi bố trí khu cúng chung ở cổng hoặc sân sau, có nơi cấm hẳn hương nến trong toàn khu. Trước khi tới mùa cúng, nên hỏi ban quản lý hoặc tổ trưởng ngành hàng: được thắp hương ở đâu, giờ nào, vàng mã xử lý ra sao. Làm theo quy định không phải là thiếu lòng thành; đó là giữ an toàn cho cả nghìn người buôn bán chung mái.
Mâm lễ cho gian hàng chật
Một gian hàng vài mét vuông không cần mâm lớn. Một khay nhỏ hoặc đĩa lớn là đủ, gồm:
- Một ly cháo trắng hoặc một chén nhỏ cơm trắng.
- Một chén gạo, một chén muối, có thể gộp chung.
- Vài chiếc bánh, ít kẹo, một hai trái cây.
- Một ly nước.
- Nến điện hoặc đèn nhỏ chạy pin.
Đặt khay ở góc quầy phía ngoài, không đè lên hàng, không chắn lối khách. Nếu sợ đổ, đặt khay trên một tấm thớt hoặc miếng ván riêng để nhấc ra dễ dàng.
Không có khói hương, lễ có thiếu không?
Đây là thắc mắc phổ biến nhất. Trong quan niệm dân gian, nén hương là cầu nối, là lời mời. Nhưng phần cốt lõi của lễ thí thực là chia đồ ăn với lòng thương, và lời khấn thành tâm. Nhiều chùa vẫn dạy rằng tâm thành quan trọng hơn khói hương. Khi hoàn cảnh không cho thắp hương, chắp tay khấn trước khay lễ là đủ ý.
Người muốn giữ nén hương có thể thắp ở khu cúng chung của chợ, hoặc thắp ở nhà vào cùng giờ và hướng lòng về nơi buôn bán của mình.
Nến điện: chọn và dùng thế nào
Nến điện chạy pin, ánh vàng, không có lửa là món đồ hữu ích nhất cho người buôn bán trong chợ. Nên chọn loại đế nặng, khó đổ, ngăn pin có vít để trẻ con không mở được. Pin cúc áo nhỏ rất nguy hiểm nếu trẻ nuốt phải, nên cất pin dự phòng ở chỗ kín. Không nên dùng loại nến điện cắm điện trực tiếp với dây kéo dài qua quầy vì dễ vướng và chập.
Phối hợp với tiểu thương xung quanh
Trong một dãy hàng, nhiều khi các gian cúng cùng giờ. Thay vì mỗi gian một khay, mỗi gian một nén hương, có dãy hàng đã gom lại làm chung một mâm ở đầu dãy, mỗi người góp một ít, cử một người khấn chung. Cách này đỡ tốn, đỡ chật, đỡ khói, và tạo dịp cho người buôn bán cạnh nhau gắn bó hơn.
Khi làm chung, nên công khai việc góp, ai không theo tục thì không cần góp, và phần đồ cúng sau lễ chia đều cho cả dãy.
Hoá vàng: chuyển ra chỗ được phép hoặc bỏ
Đốt vàng mã trong lòng chợ hay hành lang trung tâm thương mại là việc không nên làm dưới bất cứ hình thức nào. Nếu chợ có lò hoá vàng chung ở khu riêng, mang vàng mã ra đó và làm theo người phụ trách. Nếu không có, hãy bỏ phần này. Vàng mã là tập tục, không phải điều kiện để lễ thành.
Sau lễ: chia và dọn trong mười lăm phút
Chợ đông nên đồ cúng không nên để lâu. Sau khi khấn xong, đợi một lúc ngắn rồi dọn. Bánh trái chia cho người khuân vác, bảo vệ, người bán hàng rong quanh chợ. Gạo muối có thể rải một nhúm tượng trưng ở chỗ đất trống hoặc gốc cây ngoài chợ, không rải lên nền gạch lối đi vì dễ trơn. Cháo và nước đổ vào chỗ thoát nước. Lau khay khô ráo rồi cất vào gầm quầy.
Giờ cúng theo nhịp buôn bán của chợ
Chợ có nhịp riêng: sáng sớm đông khách sỉ, giữa trưa vắng, chiều lại đông khách lẻ. Dân gian quen cúng cô hồn vào buổi chiều, nhưng với tiểu thương, giờ thật sự phù hợp là lúc vắng khách, khi có người rảnh tay trông khay lễ. Không có ghi chép nào nói cúng sớm hay muộn vài giờ thì lễ kém linh. Một số chợ có quy định giờ đóng cửa, giờ dọn vệ sinh chung; nếu cúng sát giờ đóng cửa thì phải dọn trước khi bảo vệ khoá cửa, tuyệt đối không để nến, kể cả nến điện, sáng qua đêm trong gian hàng không người. Thói quen để đèn thờ sáng qua đêm ở nhà có thể chấp nhận được khi có người ở, nhưng trong chợ khoá cửa thì bất kỳ thiết bị điện nào cũng nên rút ra.
Gian hàng của người thuê lại
Nhiều ki-ốt là thuê lại từ người khác. Người thuê có thể cúng theo tục của mình, không cần hỏi chủ ki-ốt, nhưng nên giữ quầy sạch, không để vết sáp nến hay vết cháy trên mặt quầy, và không dán giấy cúng lên tường hay cột chung.
Với gian hàng muốn có bộ đồ cúng nhỏ dùng quanh năm như đế nến điện, đĩa, chén nhỏ, có thể tìm các mẫu đèn cầy và đèn thờ ở Vật Phẩm Phong Thuỷ, ưu tiên loại không dùng lửa nếu chợ cấm lửa trần.