Cúng mùng 2 và 16 vào giờ nào, lỡ ngày thì cúng bù được không: xử lý những tình huống thực tế
Trả lời ngắn: phần đông tiệm cúng mùng 2 và 16 vào buổi chiều, sau giờ đông khách, trước khi trời tối; nhiều tiệm cúng buổi sáng trước khi mở hàng cũng không sao. Lỡ ngày vì bận, đi xa hay đóng cửa thì có thể cúng bù vào ngày gần nhất hoặc bỏ qua kỳ đó. Không có căn cứ nào cho thấy lỡ một kỳ là gặp chuyện; điều quan trọng là giữ nếp vừa sức.
Lệ cúng hai lần mỗi tháng rất dễ đụng lịch: ngày âm rơi vào ngày bận nhất tuần, chủ tiệm đi thăm quê, tiệm đóng cửa sửa chữa, trời mưa to. Bài này đi qua từng tình huống và cách xử lý nhẹ nhàng.
Buổi chiều hay buổi sáng
| Giờ | Lý do người ta chọn | Điều cần để ý |
|---|---|---|
| Chiều | Theo quan niệm vong linh ra lúc chiều xuống; tiệm đã qua giờ đông | Xong trước khi trời tối để dễ trông lửa |
| Sáng | Cúng trước khi mở hàng, cho yên tâm cả ngày | Một số người kiêng; tránh lúc vỉa hè đông người đi làm |
| Trưa | Chỉ rảnh giờ nghỉ trưa | Nắng gắt, đồ ăn nhanh hỏng, hương cháy nhanh |
Không có giờ nào là "đúng duy nhất". Chọn một giờ cố định hợp với nhịp làm việc của tiệm, giữ đều đặn, là cách bền nhất.
Chọn giờ theo nhịp kinh doanh
- Quán ăn sáng: cúng buổi chiều sau khi dọn hàng.
- Quán ăn tối, quán nhậu: cúng buổi chiều sớm trước giờ mở bán.
- Tiệm tạp hoá, sạp chợ: cúng vào khoảng vắng khách giữa chiều.
- Văn phòng, công ty: cúng cuối giờ chiều, trước khi tan làm, có người ở lại trông lửa.
Lỡ ngày: cúng bù hay bỏ qua
Có ba cách, đều được:
- Cúng bù ngày hôm sau: mùng 3 thay mùng 2, ngày 17 thay ngày 16. Khấn ngắn rằng vì bận nên làm muộn.
- Cúng sớm hôm trước: biết trước sẽ bận thì cúng vào mùng 1 chiều hoặc ngày 15 chiều.
- Bỏ qua kỳ đó: chờ kỳ sau làm như thường.
Lời đồn "lỡ mùng 2 thì xui cả tháng" là lời đồn, không có căn cứ. Nếu thấy áy náy, cách thứ nhất là đủ để lòng yên.
Ngày trùng lễ Tết, ngày nghỉ
Mùng 2 tháng Giêng trùng Tết: nhiều tiệm đóng cửa, chủ đi chúc Tết. Có nhà vẫn cúng ở nhà riêng, có nhà dời sang ngày mở hàng đầu năm, gộp với lễ khai trương. Mùng 2 tháng Bảy rơi vào đầu mùa cúng cô hồn: có thể làm như thường, rồi làm lễ lớn hơn gần rằm. Mùng 2 tháng Chạp: nhiều tiệm giữ như thường, kỳ 16 tháng Chạp thì có nơi làm lớn hơn để tất niên với nhân viên.
Đi xa, đóng cửa tiệm
Chủ tiệm đi xa có thể nhờ người trông tiệm cúng giúp, chỉ cần dặn kỹ chuyện lửa. Nếu không có ai, cứ bỏ qua kỳ đó. Tiệm đóng cửa dài ngày để sửa chữa, chuyển mặt bằng thì tạm ngưng lệ cúng, mở lại thì cúng lại. Không cần quay về tiệm đóng cửa chỉ để cúng.
Tuyệt đối không thắp hương, nến rồi khoá cửa đi. Đây là nguyên nhân cháy hay gặp ở nhà ống, tiệm nhỏ có hàng hoá dễ cháy.
Trời mưa, gió to
Mưa to thì bày khay dưới mái hiên, hoặc lùi giờ khi tạnh. Gió to thì dùng nến trong chụp, hương ngắn cắm sâu, không đốt giấy tiền. Nếu không thể bày ngoài, có thể đặt khay ngay trong cửa, quay ra ngoài, coi như vẫn trước cửa. Không cần đứng dầm mưa cho "đúng lễ".
Nhắc lịch để khỏi quên
Lịch âm không trùng lịch dương, nên mùng 2 và 16 nhảy ngày mỗi tháng. Cách đơn giản là cài nhắc trong điện thoại theo lịch âm, hầu hết ứng dụng lịch phổ biến ở Việt Nam đều có. Một số tiệm treo lịch bloc có ngày âm ở quầy, khoanh tròn trước. Nhắc trước một ngày giúp có thời gian mua đồ tươi nếu cần.
Khi có nhân viên cúng thay
Tiệm có nhân viên, chủ không có mặt thường xuyên, có thể giao việc cúng cho một người cố định. Nên hướng dẫn rõ: bày khay ở đâu, đốt nến thế nào, chờ bao lâu, dọn ra sao. Nếu nhân viên không cùng niềm tin, đừng ép; có thể chỉ nhờ họ bày khay, chủ tiệm khấn qua điện thoại hoặc khấn thầm từ xa. Ép người khác làm nghi lễ trái niềm tin của họ dễ gây khó chịu nơi làm việc.
Khấn ngắn khi cúng bù hoặc cúng muộn
Không có bài khấn riêng "chuẩn" cho trường hợp cúng bù. Người cúng có thể nói bằng lời của mình, đại ý như sau: hôm nay là ngày mấy tháng mấy âm lịch, tín chủ tên gì ở địa chỉ nào; kỳ cúng vừa rồi vì bận việc nên gia đình làm muộn; xin kính mời các vong linh không nơi nương tựa về dùng chút gạo muối, bánh trái, nước sạch; nguyện cho các vị được no ấm, sớm siêu thoát, và cầu cho cửa tiệm, người làm được bình an. Lời khấn thật lòng, ngắn gọn là đủ, không cần đọc bài in sẵn.
Đừng để lịch cúng chi phối việc kinh doanh
Có chủ tiệm từ chối một đơn hàng giao gấp, hoãn gặp đối tác chỉ vì trùng giờ cúng. Điều đó không cần thiết. Lệ cúng là để phục vụ cuộc sống, không phải ngược lại. Có thể cúng sớm hơn, muộn hơn, hoặc nhờ người làm thay.
Để khỏi lo nến đổ khi lỡ quay đi tiếp khách, tiệm có thể dùng một đôi đèn thờ có chụp kín; tham khảo đèn thờ tại Vật Phẩm Phong Thuỷ, hoặc dùng nến trong ly thuỷ tinh dày cho gọn.