Ở một số nước châu Á, người ta tin rằng, trong suốt tháng 7 và đặc biệt vào ngày Rằm tháng 7, những linh hồn từ dưới âm phủ, gồm cả linh hồn của tổ tiên và những cô hồn phiêu dạt sẽ từ dưới địa phủ quay về dương thế.

Rằm tháng 7, hay còn được gọi là lễ “xá tội vong nhân”, là một ngày lễ lớn, quan trọng trong phong tục của nhiều nước Á Đông. Lễ này trùng với lễ Vu Lan, vốn là lễ báo hiếu, cũng là một trong những ngày lễ chính của Phật giáo.

Không giống như những ngày lễ khác trong năm, khi người sống nhớ về người chết, người ta tin rằng Rằm tháng 7 là dịp để người chết quay về thăm người sống và thụ hưởng những lễ vật mà người thân cúng cho.

Bản chất của ngày Rằm tháng 7 cũng giống như lễ Vu Lan, vốn là để tỏ lòng hiếu thảo với tổ tiên. Người ta quan niệm, vào ngày 15/7 âm lịch, những linh hồn “vong nhân” ở dưới âm phủ sẽ được xóa bỏ mọi tội lỗi. Theo tín ngưỡng dân gian, đây là ngày mở cửa âm phủ, “xá tội vong nhân” (bỏ qua mọi tội lỗi cho người chết).

Vào ngày này, bên cạnh mâm cúng gia tiên, nhiều gia đình còn có lễ cúng cô hồn (thường vào buổi chiều) dành cho các vong linh không nhà cửa, không nơi nương tựa, không có thân nhân thờ cúng.

Về bản chất, Rằm tháng 7 và lễ Vu lan rất giống nhau. Rằm tháng 7 là cách gọi dân dã trong nhân gian còn lễ Vu lan là ngày lễ lớn của Phật giáo. Ở nhiều nước Á Đông, ngày Rằm tháng 7 là dịp để người sống tỏ lòng hiếu thảo với cha mẹ, ông bà đã mất, cũng là dịp để giúp đỡ những linh hồn đói khát.

Những nước có dịp lễ này giống với Việt Nam gồm Trung Quốc, Nhật Bản, Singapore, Malaysia… Trong dịp lễ mang đậm tính tâm linh – tôn giáo này, các nước Á Đông gặp nhau ở một điểm, đó là đều có những “kiêng khem” nhất định trong “tháng cô hồn”.

Vậy, theo quan niệm dân gian ở nhiều nước Á Đông, người ta nên kiêng kỵ gì vào dịp lễ Rằm tháng 7?

Khi đi du lịch đến những nước như Trung Quốc, Singapore, Malaysia vào dịp lễ Rằm tháng 7, bạn có thể sẽ gặp những buổi biểu diễn ca múa nhạc, kịch nghệ trên đường phố. Đây là một nét đặc trưng trong văn hóa người Hoa vào dịp lễ này, với mong muốn các màn biểu diễn sẽ giúp các “vong nhân” giải khuây. Tại đây, hàng ghế đầu luôn để trống, người đến xem bắt đầu ngồi từ hàng ghế thứ 2, có lẽ bạn đã đoán được hàng ghế đầu dành cho “khách mời” nào? Chớ nên vô ý ngồi vào hàng ghế danh dự này.

Vào dịp Rằm tháng 7, có nhiều mâm cúng được đặt trên hè phố, đó là mâm cúng cô hồn. Không bao giờ nên động chạm vào đồ cúng cô hồn, nếu mâm cúng nhà gia chủ đặt dưới thấp, phải đi né sang bên, không được bước ngang, không được phép lấy đi dù chỉ là một mẩu khoai, mẩu bánh, bởi mâm cúng này dành riêng cho ma đói, không người thờ phụng. Đi ngang qua những mâm cúng cô hồn không được cười đùa vô lối, ăn nói tếu táo về chuyện cúng lễ. Nếu chẳng may vô ý có hành động khiếm nhã trước mâm cúng, người qua đường nên chắp tay lễ xin tạ lỗi.

Với quan niệm tháng 7 là tháng của người âm, người dân ở một số nước Á Đông cho rằng khi đi lễ vào dịp này không nên nhìn xuống dưới gầm ban thờ, đặc biệt trong lúc đứng lễ bởi cho rằng vào dịp này có nhiều “vong nhân” xin đến tá túc trong đền chùa, ngụ dưới gầm các ban thờ hưởng lộc Thánh, vì là ma đói nên sẽ ăn uống “nhồm nhoàm”, người đến cúng lễ nhìn ngó sẽ gây “khó xử”.

Trong “tháng cô hồn”, tránh đi về quá khuya, không lên đường đi xa, không khởi sự làm việc lớn. Chính vì quan niệm truyền thống này mà thường các nước Á Đông đều nhận thấy có sự sụt giảm về lượng khách du lịch nội địa trong tháng 7 âm.

Thậm chí trước đây, khi những kiêng kỵ còn nhiều, “các cụ” còn tránh đi dưới bóng râm, tránh đi rừng, tránh xuống nước trong tháng 7 âm vì cho rằng bóng cây và nước tồn tại nhiều tính âm, các “vong nhân” sợ nắng, kỵ “dương” sẽ trốn vào bóng râm hoặc lặn xuống dưới nước.

Không nhặt đồ rơi vãi trên đường phố, đặc biệt là tiền lẻ. Ở một số nước Á Đông, việc ném đồng xu lẻ cho các “vong nhân” phiêu bạt có tiền đi đường là một tục lệ thường thấy. Những đồng xu lẻ được ném ra trong dịp này là để dành cho các “vong nhân”.

Người Hoa tin rằng có hai ngọn lửa trên hai vai – tượng trưng cho âm và dương, khi một người nghiêng đầu qua vai có thể sẽ làm tắt mất một ngọn lửa, làm mất cân bằng âm dương. Điều này có vẻ không được tốt trong tháng 7 âm, vì vậy, những người hay “kiêng khem” thường tránh quay nghiêng đầu, mà nếu cần quay lại khi có ai gọi từ phía sau, họ sẽ quay cả người lại.

Không huýt sáo, đàn hát về đêm. Vào dịp tháng 7 âm, người Hoa thường tổ chức nhiều buổi ca múa nhạc, kịch nghệ ở nơi công cộng để giúp “vong nhân” giải khuây, nhưng như đã nói, đó là ở nơi công cộng. Việc một người đàn hát ở nhà riêng, đặc biệt khi đêm đã xuống, bị cho là sẽ thu hút các “vong nhân”.

Trong Rằm tháng 7, khi đời sống người dân ở nhiều nước Á Đông bỗng mang đậm màu sắc tâm linh – tôn giáo, người ta như sống hướng nội nhiều hơn, nghĩ điều hay, làm điều phải… Người ta kiêng không chửi thề, không nguyền rủa ai cay nghiệt trong tháng này bởi sợ “vong nhân” đi ngang đúng lúc người dương buông lời quá đáng, sẽ vô tình xúc phạm, khiến “vong nhân” tức giận.

Đời sống tâm linh người Á Đông có âm có dương, đức tin là một yếu tố rất quan trọng trong quan niệm về sự an lành trong tâm thức mỗi người. Vì vậy, trong tháng 7 âm, người ta tránh nói lời “báng bổ”, không đùa tếu về những yếu tố siêu linh, không kể chuyện ma quỷ.

Trong tháng 7 âm, khi người ta coi âm khí lên đến cực điểm thì việc mặc những màu buồn, màu tối sẽ khiến mọi chuyện thêm ỳ trệ. Trong các gam màu nóng, nên tránh màu đỏ.

Không nên luôn che kín trán. Vùng trán có hai “thái dương”, đây được coi là vùng tập trung nhiều năng lượng “dương” nhất trên gương mặt, chứa đựng nhiều khí chất vô hình của một con người, vì vậy, khi để lộ “thái dương”, năng lượng tích cực này sẽ phát tỏa, giúp chủ nhân được bảo vệ.

Ngoài ra, còn có quan niệm rằng hai vai và đỉnh đầu mỗi người tạo thành hình ngọn lửa, tượng trưng cho tính dương, việc đập vào vai hay vào đầu một người giống như làm giập ngọn lửa dương khí của người ta, vì vậy, nên tránh vỗ vai, vỗ đầu người khác.

Không phơi quần áo về đêm, vào tháng 7 âm, người ta thường đốt quần áo giấy cho gia tiên, ở mâm cúng chúng sinh, nhiều người cũng chuẩn bị một ít quần áo giấy cho các cô hồn phiêu bạt. Mâm cúng Rằm tháng 7 đặc trưng với đồ ăn và vàng mã, quần áo giấy. Dịp này, các “vong nhân” đều muốn có quần áo mới, nhưng có những “vong nhân” không người thân thích, không ai đốt quần áo giấy cho, vì vậy, sẽ dễ bị thu hút bởi quần áo phơi đêm và muốn… thử mặc.

Không giương ô về đêm. Hình ảnh chiếc ô tránh nắng, tránh “dương khí”, từ xa xưa đã luôn gắn liền với sự nương náu của các “vong nhân”. Một chiếc ô được giương lên về đêm giống như… lời mời các “vong nhân” vào trú ngụ dưới tán ô.

Người Á Đông thường tin rằng những loài côn trùng như bướm, châu chấu… bay vào nhà vào dịp này là vong linh gia tiên về thăm con cháu. Vì vậy, không bao giờ người ta giết những côn trùng này.

Một điều kiêng kỵ mang màu sắc công nghệ đương đại, đó là tránh chụp ảnh về đêm. Từ lâu đã có nhiều bức ảnh, đoạn phim gây tranh cãi khi xuất hiện “hình ảnh lạ” trong khuôn hình. Vì vậy, những người hay kiêng khem thường tránh chụp ảnh về đêm trong tháng 7 âm bởi sợ rằng ống kính sẽ vô tình chụp lại một “vong nhân” đi ngang.

Không tổ chức hôn lễ trong tháng 7 âm bởi cỗ cưới sẽ thu hút những “ma đói” không người thờ phụng đến “vầy cỗ”. Không chống đũa trong bát cơm bởi cây đũa trông tựa nén hương – vốn là “chiếc thang” kết nối âm dương.

Chống đũa trong bát giữa bữa ăn của người Á Đông vừa là sự khiếm nhã đối với những người xung quanh, vừa là điều kiêng kỵ trong quan niệm tâm linh, bởi đôi đũa lúc này giống như “chiếc thang” mời các vong đói vào ăn bát cơm của người chống đũa.

Tránh nói một mình. Đôi khi trong cuộc sống chúng ta vẫn hay tự nhủ với mình điều gì đó và buột ra thành lời. Trong tháng 7 âm, khi các “vong nhân” trở về dương thế, người ta thường tránh nói một mình, sợ các “vong nhân” đi ngang tưởng nhầm người dương đang muốn trò chuyện với mình.

Tất cả những điều kiêng kỵ trên đây chỉ là một góc nhìn thú vị về những quan niệm dân gian truyền thống Á Đông trong ngày Rằm tháng 7 – một dịp lễ mang đậm màu sắc tâm linh với nhiều nét đẹp văn hóa thể hiện những ẩn ức trong tâm thức người phương Đông.

Bích Ngọc
Tổng hợp

Hình nhân – món hàng hút khách dịp rằm tháng Bảy. Ảnh: PV

Gửi phiếu spa kèm chân dài “hợp mốt”

Ngày cuối tuần, phố Hàng Mã (Hà Nội) chật kín người. Theo quan sát của chúng tôi, đồ lễ “phu thê cho người âm” được rất nhiều người mua sắm. Cách đây một tuần, chị Hồ Thị Tám (phố Tam Trinh) đã tới đây đặt một bộ lễ “phu thê”. Chị chia sẻ: “Con gái tôi mất sớm, tính đến nay cháu 20 tuổi nên vợ chồng tôi muốn “đốt” cho con bộ quần áo phu thê gồm: Váy, áo vest và quần áo phu thê để con cưới chồng. Chắc dưới đó cũng giống trên dương thế…”.

Cũng do quan niệm “trần sao âm vậy”, có gia đình còn đặt cả phiếu spa để người cõi âm có thể làm đẹp. Con gái của chị Tám cũng vậy, trong Rằm tháng Bảy này sẽ được nhận được rất nhiều phiếu spa do bố mẹ “gửi” cho. “Đồ lễ “phu thê” thì năm nay tôi mới sắm. Còn phiếu spa, tôi “gửi” cho con từ năm ngoái. Năm nay, tôi sẽ “gửi” nhiều hơn vì con tôi lớn rồi”, chị Tám cho biết.

Không ít người còn đặt cả hình nhân để tặng người cõi âm. Thậm chí, những hình nhân đó được nhiều người lựa chọn khá kỹ lưỡng. Chủ một cửa hàng bán đồ mã trên phố Hàng Mã cho biết: “Những năm trước, hình nhân nữ mặc váy đơn thuần được nhiều người lựa chọn thì năm nay, một số người yêu cầu cầu kỳ hơn như “chân dài, mặc sexy, trang điểm đẹp, tóc nhuộm và uốn xoăn thành từng nếp kiểu gợn sóng…”.

Một vị khách đang mua hàng ở phố Hàng Mã cũng chia sẻ: “Có lần tôi nằm mơ thấy người nhà trách rằng, ở trên đó sống đầy đủ mà không “quan tâm” gì đến người đã khuất. Năm nay, ngoài lễ mặn, hoa quả, tiền vàng, quần áo, tôi còn mua thêm nhà lầu, các thiết bị thiết yếu trong nhà và có cả một “cô gái”. Tôi mong người đã khuất nhận được tất cả các món đồ gia đình “gửi” xuống, để cuộc sống dưới đó thật sung túc và ấm cúng”.

Theo tìm hiểu của chúng tôi, giá những bộ quần áo phu thê khá cao, giao động từ 500.000 đến 1,2 triệu đồng/bộ. Với loại quần áo này, thường chủ cửa hàng chỉ nhập về khi có khách đặt mua. Theo quan sát của chúng tôi, quần áo đồ mã cũng theo mốt thời thượng, rồi giày dép, gương lược, mĩ phẩm đều theo model mới nhất.

Cưới vợ cho người chết

Anh Hùng (36 tuổi, ở Quế Võ, Bắc Ninh) lái xe, chuyên lấy hàng từ một số ngôi làng chuyên làm hàng mã gần trung tâm Hà Nội cho biết: “Tôi chở hàng từ Bắc Ninh “đổ” mối cho một số cửa hàng bán đồ mã ở Hà Nội từ cách đây 3 năm. Nhưng năm nay mới thấy xuất hiện ý tưởng làm lễ cưới cho người chết”. Theo đó, một số gia đình có người chết trẻ, chưa lập gia đình, theo phong tục xưa người ta phải đốt kiệu hoa, võng đào và hình nhân xuống cho người chết tượng trưng cho lễ rước dâu. Những người mua đồ mã này thường mang tâm lý lo người đã khuất của gia đình đến tuổi không được cưới vợ, cưới chồng sẽ cô đơn ở thế giới bên kia nên đốt hình nhân xuống cho họ làm vợ hoặc làm chồng.

“Đó là những câu chuyện đồn thổi trong dân gian, nghe đã thấy không thể tin được rồi. Nhưng không hiểu thế nào mà hiện nhiều gia đình có người chết trẻ cứ mua bằng được hình nhân cho người thân quá cố. Đồ cho người âm cũng phải theo một nguyên tắc rất khắt khe và thời thượng. Thế gian có mặt hàng nào mới thì đồ hàng mã cũng thiết kế y chang. Đã có một số gia đình làm lễ cưới cho người chết giống như đám cưới người trần. Họ sắm đồ mã rất đầy đủ gồm: Tráp trầu cau, lễ vật, quần áo cô dâu, chú rể, nhẫn cưới, xe hoa… và tất nhiên là không thể thiếu hình nhân”, anh Hùng cho hay.

Cũng theo anh Hùng, những hình nhân này không sản xuất đại trà mà chỉ khi nào có mối đặt hàng thì xưởng sản xuất mới làm. “Một người ở phố Nguyễn Khánh Toàn (Cầu Giấy, Hà Nội) xuống tận làng Đông Hồ đặt quần áo cưới, xe hoa, cùng với các sính lễ kèm theo đám cưới như trang sức, trầu cau… nói là gửi cho con trai vừa bị tai nạn giao thông mới mất. Trước đám cưới ít ngày, con trai ông ấy mất vì tai nạn giao thông. Ông ấy đặt một hình nhân nữ, yêu cầu xưởng sản xuất phải làm rất tỉ mỉ các chi tiết. Gia chủ đốt hình nhân cho con trai một phần để con trai đỡ cô đơn, lý do nữa là sợ anh chàng “về” làm tội cô gái là vợ sắp cưới ngày trước…”, anh Hùng chia sẻ.

Đó là câu chuyện mà anh Hùng cho rằng mê tín nhất trong 3 năm làm nghề vận chuyển hàng đồ mã. Nhưng một thực tế khi thâm nhập các xưởng sản xuất hàng mã chúng tôi được biết, không chỉ với những người mất trẻ, ngay cả những người đã có gia đình chẳng may gặp nạn mất đi cũng được người thân “dựng vợ, gả chồng” để họ có người quan tâm chăm sóc. Nhiều câu chuyện kỳ bí, nghe ra thật nực cười song đó lại là cái tâm rất hồn nhiên, chất phác của người sống dựa trên những quan niệm dân gian “trần sao âm vậy”.

Theo Hà Phương

Báo Gia đình & Xã hội

Nước tẩy uế, trừ tà được giao bán trên mạng.

Đủ chiêu trừ tà

Trái với lời những than thở về tình trạng ế ẩm của dân buôn bán, kinh doanh ” trong tháng 7 âm lịch còn gọi là “tháng cô hồn thì đây lại là thời điểm các trang mạng hoạt động nhộn nhịp với các sản phẩm tâm linh như: vòng dâu tằm, bột tẩy uế, nước trừ tà… Nhiều người tìm mua với mong muốn được khỏe mạnh, không bệnh tật, đặc biệt là tránh được tà ma.

Chị Nguyễn Thị Hường (ở Trung Văn, Hà Nội) cho biết: “Từ xưa mình thấy ông bà lấy cành dâu tằm làm vòng đeo tay cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ để tránh tà ma, tránh giật mình, tránh khóc dạ đề, khóc đêm, sài đẹn. Tháng 7 là “tháng cô hồn” nên có nhiều xui xẻo, ma quỷ “lộng hành” dễ bị “ám quẻ” nên mình nghĩ mua cho con một chiếc vòng dâu tằm để tránh tà”.

Dù hoài nghi về sự hiệu nghiệm của chiếc vòng dâu tằm nhưng chị Phạm Oanh (ở Cầu Giấy, Hà Nội) vẫn hào hứng mua cho con qua một diễn đàn làm cha mẹ. Chị Oanh cho biết: “Dù chưa tin lắm nhưng đầu “tháng cô hồn” thấy mấy chị cùng cơ quan sốt sắng hỏi mua cho con, mình cũng mua theo phong trào. Giá bán cũng rẻ từ 30.000 – 100.000đồng, phụ thuộc vào kiểu dáng, mẫu mã và độ cầu kỳ. Dù sao có kiêng, có lành mà cũng chẳng có hại gì đến bé, nhất là trong tháng “cô hồn” thường dễ gặp xui xẻo này”.

Không chỉ vòng dâu tằm, các mặt hàng “bột tẩy uế”, “bột trừ tà”, “nước cầu bình an” cũng hút khách không kém. Chúng được quảng cáo xuất xứ từ Thái Lan, Hồng Kông với giá từ 200.000 – 300.000 đồng/1 lọ. Khi chúng tôi liên hệ với một số địa chỉ bán bột tẩy uế, trừ tà được biết sản phẩm này chủ yếu nhập từ nước ngoài. Thành phần được lấy từ một số lá, rễ, cành, vỏ cây bồ đề xay nhuyễn trộn thêm các thành phần khác để tạo lên mùi thơm đặc trưng. Sản phẩm này được dùng khá phổ biến để tẩy uế căn nhà mới xây, nhà mới mua hoặc dịp “tháng cô hồn” mong được tránh tà ma.

Người bán hàng cũng nhiệt tình hướng dẫn cách sử dụng. Theo đó, khi dùng thì gia chủ chỉ cần đổ bột vào một cái đĩa sứ, đốt cháy bột từ từ và khi bột cháy tỏa khói thì mang đi xông mọi ngóc ngách trong nhà. Khi hoàn tất việc xông khắp nhà, gia chủ sẽ đặt đĩa tại phòng khách rồi mọi người trong nhà bước qua (nam 7 lần, nữ 9 lần). Để đĩa bột giữa phòng cho đến khi bột cháy tàn, đem đổ ra ngoài ngã ba đường để tránh tà ma. Khi đốt bột tẩy uế, trừ tà cần đọc câu “thần chú”: Tống khứ hung khí, uế khí, tà khí, yêu khí, cởi dị phong long, tiêu sản, ma mới, ma cũ, người quá khứ, khô cốt cấp cấp tẩu tán…

Ngoài ra, nhiều chị em còn “rỉ tai” nhau đủ cách phòng trừ ma quỷ theo dân gian như treo một củ tỏi hay cành dâu trước cửa nhà để tránh gió, đuổi tà ma, quỷ dữ vào nhà. Giới kinh doanh thì cúng một chùm tỏi trên bàn thờ để xua đi những vận hạn, rủi ro, giúp “kéo” khách…

Chỉ là tín ngưỡng dân gian

Theo nhà phong thủy Nguyễn Cung Hà (Viện Nghiên cứu và ứng dụng tiềm năng con người), trên thực tế thì trong từng tôn giáo và nghi lễ tín ngưỡng khác nhau, người ta cũng có những lễ nghi trừ tà khác nhau. Để thực hiện trừ tà, đầu tiên phải xác định là có tà hay không? Và tà đấy có nên trừ hay không? Một vật trừ tà có tác dụng phải qua tay một người am hiểu về nó và phải là những thầy pháp, cao tăng đắc đạo có những bí quyết sử dụng thì mới có thể thực hành các nghi lễ đó. Bởi vậy, không phải ai cũng có thể sử dụng những loại bột, nước, vòng dâu tằm đó mà xua tan ám khí, trừ tà.

Thực chất đây chỉ là một hình thức quảng cáo làm thương mại. Việc dùng theo phong trào không có tác dụng, đôi khi lại “lợi bất cập hại” như bột tẩy uế, tẩy trùng khi dùng không biết vệ sinh lại gây hại sức khỏe.

Chuyên gia phong thủy Nguyễn Cung Hà cho rằng, trong dân gian có một số vật liệu, hương liệu, linh vật ở một số quốc gia sử dụng vào mục đích cụ thể liên quan đến trừ tà. Ví dụ, liên quan đến “vía”, sợ “vía độc” họ hay chặt cành xương rồng treo ở trước cửa ra vào để người nào vía độc vào sẽ không làm trẻ khóc.

Hay ở Thái Lan, Campuchia có linh vật đeo người trừ tà, mang lại phúc lộc hoặc một số rễ cây, hương liệu khi đốt cháy hoặc đun sôi, dùng để lau chùi có mùi hương thơm… được cho là có khả năng xông độc, xua tan ám khí như trầm hương, rượu gừng… Tuy nhiên, chưa có ai kiểm chứng được tác dụng của nó.

Theo GS Ngô Đức Thịnh (Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu và Bảo tồn văn hóa tín ngưỡng dân gian Việt Nam), trong tín ngưỡng dân gian Việt Nam có những quan niệm và nghi lễ trừ tà ma được thực hiện bởi các thầy phong thủy, thầy pháp có pháp thuật trừ tà. Đây là tín ngưỡng con người duy trì từ xưa đến nay, giải quyết vấn đề tâm lý cho nhiều người. Các sản phẩm như vòng dâu tằm, các loại bột nước được trì chú để trừ tà ma thì không tồn tại trong tín ngưỡng của người Việt Nam. Mọi người không nên sa đà vào mê tín.

Theo Gia đình & Xã hội